Taşınmazın Devri ve Sınırlı Ayni Hak Kurulması Uyuşmazlıklarında Arabuluculuğun Konusu ve Kapsamı

Yakın zaman önceki bir Yasama faaliyeti kapsamında, 6325 Sayılı HUAK’ta (da) bazı değişiklikler hasıl eden yeni hükümler sevk olunmuştur. Söz konusu yeni ve değişik hükümlerle, taşınmazın aynına ilişkin bazı uyuşmazlıklarda arabuluculuk özel olarak düzenlenmiştir (HUAK m.17/B, 18/B). Bu kapsamda, taşınmaz mal uyuşmazlıklarında ihtiyari - mecburi arabuluculuk şeklinde iki ayrı başvuru rejimi ve uygulama yönü ortaya çıkmıştır (HUAK m.17/B/1; m.18/B/1). Bu açıdan, HUAK m.17/B/1 hükmünün uygulama alanı ve kapsamdaki taşınmaz mal uyuşmazlıklarının konularının belirlenmesi önem arz etmektedir. HUAK m.17/B/1 hükmünde iki grup olarak zikrolunan taşınmaz mal uyuşmazlıkları (‘taşınmazın devri’, ‘taşınmazda sınırlı aynî hak kurulması’), taşınmaza ilişkin aynî hak sahipliği-değişikliği uyuşmazlığı kabilinden olup; uyuşmazlığın aktif tarafı açısından, taşınmazda aynî hak kurulması-kazanılması hedefine yöneliktir. Bu minvalde, ‘taşınmazın devri uyuşmazlıkları’, devren iktisab suretiyle taşınmaz mülkiyetini nakil yükümlülüğü doğuran, kural olarak iradi sebepli bir hak iddiasını havi iken; ‘taşınmazda sınırlı aynî hak kurulması-kazanılması uyuşmazlıkları’ irtifak-mükellefiyet-rehin haklarının iradi veya kanuni sebeple tesisen ya da devren kazanılmasına yönelik hak iddiasını havidir. Anahtar Kelimeler: Arabuluculuk, Taşınmaz mal uyuşmazlığı, Taşınmazda aynî hak kazanılması, Hak iktisap tarzları, İltizamî işlem, Tasarrufî işlem