Deprem etkisindeki bitişik nizamlı ve temel izolasyonu yapılmış betonarme yapıların farklı tipte sönümleyiciler kullanarak çarpışma davranışının araştırılması

Bu çalışmada, bitişik nizamlı ve her ikisi de 15 katlı olan, temeli ankastre mesnetli A yapısı ve temeli izole edilmiş B yapısının incelenen Kobe, Kocaeli ve Düzce depremleri etkisinde sismik çarpışmalarının önlenmesi araştırılmıştır. Söz konusu sismik çarpışmaların önlenmesi için farklı sönümleyici konumlandırma senaryolarının etkinliği ve kullanılan sönümleyicilerin birbirlerine göre verimliliği araştırılmıştır. Yapılar arası deprem dilatasyon mesafeleri Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 2018 göre hesaplanıp bağlantı elemanı (GAP) olarak tanımlanmıştır. Sismik çarpışmalar uygulama kolaylığı bulunan ve yaygın olarak kullanılan doğrusal olmayan elastik yay (Hertz) modeli ile tanımlanmıştır. Analizde kullanılan deprem kayıtları için ölçeklendirme biçimi olarak zaman tanım alanında yöntem kullanılmıştır. Analiz türü olarak 3 boyutlu zaman tanım alanında doğrusal olmayan dinamik analiz kullanılmıştır. Oluşturulan modeller sonlu elamanlar yöntemine dayanan paket program yardımı ile dinamik analiz yapılmıştır. Analizler sonucunda tüm katlarda veya son-orta-ilk katlara sönümleyici konumlandırmanın hem viskoelastik tip hem de sürtünme tip sönümleyiciler için çarpışmayı önlediği tespit edilmiştir. Ayrıca, tüm katlarda sönümleyici bulunduğunda sürtünme tipi sönümleyiciler için iki yapı arası rölatif deplasmanın daha az olduğu ve son-orta-ilk katlarda sönümleyici bulunduğunda bazı depremlerde sürtünme tipi sönümleyiciler için bazı depremlerde de viskoleastik tip sönümleyiciler için iki yapı arası rölatif deplasmanın daha az olduğu tespit edilmiştir.