Malatya ili mimari dokusunu temsil eden tarihi bir yapının deprem davranışının incelenmesi

Tarihi yapılar bir şehrin ve dönemin kültürünü ve yaşantısını gelecek nesillere aktaran en önemli bileşenlerden biridir. Özellikle yerel bölgelerde yörenin malzemesi ve kullanım taleplerini bir araya getirerek yapılan yapılar yapıldığı dönemi ve zamanın yaşantısını göstermektedir. 2023 yılında meydana gelen Kahramanmaraş depremleri sonrası birçok tarihi yapı hasar görmüş veya yıkılmıştır. Bu çalışmada incelenen yapı doğu Anadolu fay zonu üzerinde yer almaktadır ve başta 2023 Kahramanmaraş depremleri olmak üzere birçok büyük depreme maruz kalmıştır. Yapının gelecek nesillere güvenle aktarılması için mevcut durumunun analiz edilmesi ve deprem davranışının ortaya koyulması gerekmektedir. Çalışma kapsamında Malatya ili kültürünü ve mimarisini yansıtan bir yapı seçilmiştir. Sahada gözlemlerle hasar analizi ve sonlu elemanlar yöntemi ile deprem davranışı analiz edilmiştir. Analizlerde Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) ve Tarihi Yapılar İçin Deprem Risklerinin Yönetimi Kılavuzu- 2017 kriterleri dikkate alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre yapı, DD-3, DD-2 ve DD-1 deprem düzeyleri için göreli kat ötelenmesi sınırları olan %0.3–%0.7–%1.0 değerlerini sağlamıştır; ancak DD-2 deprem düzeyinde özellikle 15 cm kalınlığındaki narin duvarların açıklık bölgelerinde oluşan çekme gerilmeleri maksimum 1.88 MPa olarak meydana gelmiş ve 0.05 MPa olan sınır değerleri aşmıştır. Buna karşın kayma gerilmeleri sınır değerlerin altında kalmıştır.