İki Azerbaycan Arasında: Pervane Memmedli’nin Edebiyat Târihçiliğinde Cenûbî Azerbaycan

Bu çalışma, modern edebiyat târihçiliği yazımında önemli bir yere sâhip olan Azerbaycanlı akademisyen Pervane Memmedli’nin “XX. Yüzyıl Güney Azerbaycan Edebiyatının Öncüleri I” adlı eserini merkeze alarak, onun Güney (Cenûbî) Azerbaycan Edebiyatı târihçiliğine yaptığı katkıları değerlendirmektedir.Bahse konu eser, İran Devleti sınırları içinde kalan Güney Azerbaycan’da yaşayan Azerbaycan Türklerinin millî kimlik, ana dili ve kültürel varlık mücâdelesine öncülük eden edebî şahsiyetlerin hayât ve yaratıcılığını sunmaktadır. Ana dilde edebiyat üretiminin karşılaştığı siyâsî engeller; Memmedli’nin ele aldığı şahsiyetler üzerinden çözümlenmektedir. Eserde yer alan şâir ve yazar portreleri; yalnızca biyografik birer anlatım ve edebiyat târihi öğesi değil, aynı zamanda XX. Yüzyıl Güney Azerbaycan’ında yaşanan direnişin seyrini gözler önüne seren metinler olarak dikkati çekmektedir.Makalede, yazarın edebiyat târihçiliğinde izlediği yöntemler, belge temelli yaklaşımı, tasnîf sistemi ve kimlik eksenli değerlendirmeleri ele alınmış; edebiyatın bir varoluş biçimi olarak nasıl konumlandığı gösterilmiştir.Son tahlîlde bu çalışma, hem Güney Azerbaycan Edebiyatını tanıtmakta hem de Türk dünyâsı edebiyat târihi yazımına katkı sunan önemli bir kadın akademisyenin ilmî mîrâsını değerlendirmektedir.