Elektrikli Araç Benimsenmesinde TAM–TRA Çerçevesi ve Tüketici Etnosentrizminin Moderatör Rolü

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de tüketicilerin elektrikli araç (EA) benimseme niyetlerini etkileyen faktörleri Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Gerekçeli Eylem Kuramı (TRA) çerçevesinde incelemek ve tüketici etnosentrizminin bu ilişkiler üzerindeki düzenleyici rolünü değerlendirmektir. Çalışmada çevresel tutum, çevresel öznel normlar, fiyat değeri, algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı değişkenlerinin EA benimseme niyeti üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle elde edilen 437 geçerli anket verisi çoklu regresyon ve moderasyon analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, elektrikli araç benimseme niyetinin en güçlü belirleyicisinin çevresel öznel normlar olduğunu ortaya koymaktadır. Algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı da niyeti anlamlı ve pozitif yönde etkilemektedir. Buna karşın çevresel tutum ve fiyat değeri anlamlı bir etki göstermemiştir. Moderasyon analizinde tüketici etnosentrizminin yalnızca algılanan fayda–benimseme niyeti ilişkisinde zayıflatıcı bir rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışma, TAM ve TRA’nın bütünleşik yapısını etnosentrizm ile birlikte ele alarak literatüre teorik katkı sunmakta; pazarlama stratejileri ve kamu politikaları açısından sosyal onayın ve kullanım deneyiminin kritik rolüne işaret etmektedir.