Makedon Halk Dilinde Kullanılan Beddualar (Kargışlar) ve Türkçeden Geçen Sözcükler

Makedon dili ve folkloruna geçmiş Türkçe sözcükler, kalıplaşmış ifadeler ve kültürel öğelerin tespit edilebilmesi için Makedonca bedduaları (kargışlar) incelemek bu çalışmanın problematiğini oluşturmaktadır. Asıl amaç, eskiden beri süregelerek kalıplaşmış olan bu beddualardaki Türkçe kökenli yapıları (sözcük, kalıp ifade, kültürel öğe) ortaya koymaktır. İkincil bir amaç da daha önce Türk diline çevrilmemiş Makedon halk sözel ürünlerinden olan bedduaların Türkçeye yansıtılmasıdır. Türk dilinden, Makedon diline girmiş Türkçe sözcüklerin izini sürerken; özellikle ilk derlemeler üzerinde durulmuş tur. Gerek Osmanlı yönetiminin etkisi, gerekse vaktiyle iskân edilmiş Türk nüfusunun yoğunluğu sebebiyle, halkın konuştuğu dilde, Türk dilinden geçen sözcükler, günümüzde kullanılan dilden çok daha fazladır. Dolayısıyla bu makalede, Makedon folklorunun önde gelen derlemecilerinden Marko Tsepenkov’un derlediği beddualar üzerinde durulmuştur. Öncelikle kavram olarak İslamiyet öncesi ve sonrasın daki beddua, ve ilenç sözcükleri açıklanmış; bu çalışmadaki beddua ların çevirisine de kısaca değinilmiştir. Yöntem olarak ise taranan sözcükler ve kalıp ifadeler Makedon dilinden Türk diline çevrilmiş, Türk dilinin etkisi incelenmiştir. Bedduaların çevirisi ile birlikte, Makedonca orijinalleri de verilmiştir. Çeviri ve inceleme odaklı bu çalışmadan çıkan sonuçlar, yüzdelik olarak da hesaplanmıştır. Yanı sıra Makedon bedduaları incelenerek, konusal sınıflandırılması yapılmıştır. Toplamda yedi temel konun olduğu tespit edilmiştir. Bu incelemeye bağlı olarak ayrıntılı bir şekilde Makedon atasözlerinde geçen öğeler ise tablo halinde çıkartılmıştır. Makedon beddualarıyla ilgili Türkçeye kazandırılan ilk çalışmadır. Eng. The problem of this study is to examine Macedonian curses (kargışlar) in order to identify Turkish words, idiomatic expressions and cultural elements that have been passed down to the Macedonian language and folklore. The primary objective is to reveal the Turkish-origin structures (words, idiomatic expressions, cultural elements) in these curses, which have become fixed over time. A secondary aim is to translate into Turkish the curses, which are Macedonian folk oral products that have not been translated into Turkish before. While tracing the Turkish words that have entered the Macedonian language from the Turkish language, particular emphasis has been placed on the first compilations. Due to the influence of Ottoman rule and the density of the Turkish population that settled there in the past, the language spoken by the people contains many more words borrowed from Turkish than the language used today. Therefore, this article focuses on the curses compiled by Marko Tsepenkov, one of the leading collectors of Macedonian folklore. First, the concepts of pre-Islamic and post Islamic curses and the words for curses are explained, and the translation of the curses is briefly discussed. In terms of methodology, the words and phrases that were examined were translated from Macedonian into Turkish, and the influence of the Turkish language was analysed. Along with the translations of the curses, their Macedonian originals are also provided. Percentage ratios have been calculated to facilitate a better understanding of the results of this translation and analysis-focused study. The aim of this study is to enrich the Turkish language, culture and folklore.