Batal janrının metodiki xüsusiyyətlərinə dair

Annotasiya.Batal janrı Azərbaycan təsviri incəsənətində həm tematik, həm də texniki baxımdan mürəkkəb və önəmli sahədir.Bu janr rəssamın fərdi yaradıcılıq potensialını, milli koloritini və emosional ifadə vasitələrini tabloda dramatik və vizual təsir yaratmaq üçün nümayiş etdirir.Tədqiqatın məqsədi batal janrında yaradılmış əsərlərin kompozisiya quruluşu, perspektiv tətbiqi, işıq və kölgə texnikası, kolorit və detal işlənməsi aspektlərini araşdırmaq, həmçinin bu prinsiplərin tədris metodikasında tətbiq imkanlarını müəyyən etmək olmuşdur.Araşdırmanın materialı kimi Oqtay Sadıqzadənin "Mehdi çardağda" və "Vasyanın ölümü", eləcə də Vidadi Nərimanbəyovun "Qayıdış" və "Qələbə" əsərləri seçilmişdir.Tədqiqatda qeyri-eksperimental yanaşma tətbiq edilmiş, vizual müşahidə və təsviri analiz vasitəsilə portret və mənzərə elementlərinin yerləşdirilməsi, hərəkət və dramatik ifadənin verilməsi, eskiz üzərində mərhələli işləmə prosesi, perspektiv və qurma xətləri təhlil edilmiş, boya texnikalarının kompozisiya və koloritə təsiri qiymətləndirilmişdir.Nəticələr göstərir ki, batal janrında əsərlərin uğurlu realizasiyası yalnız texniki bacarıqla məhdudlaşmır, həm də kompozisiya, perspektiv, işıq və kölgə, kolorit və detal işlənməsinin sintezi ilə təmin olunur.Milli koloritin qorunması və rəssamın fərdi üslubu əsərlərin estetik və dramatik təsirini gücləndirir.Tədqiqat həmçinin sübut edir ki, batal janrının tədrisində mərhələli metodika tətbiq edilməli, eskizdən son tabloya qədər bütün mərhələlər diqqətlə işlənməli və rənglərin psixoloji təsiri şagirdlərə öyrədilməlidir.Ümumilikdə, batal janrı texniki bacarıq, estetik düşüncə və dramaturji qavrayış tələb edən mürəkkəb sahədir və onun tədqiqi şagirdlərin yaradıcılıq potensialını inkişaf etdirir. About methodical features of the Batal genreAbstract.The batal genre in Azerbaijan decorative art is a complex and significant field both thematically and technically.This genre shows the artist's individual creative potential, national color and emotional expressive means, aiming to create dramatic and visual impact in the painting.The objective of this study was to searches the compositional structure, use of perspective, light and shadow techniques, color and detailed work in created works of the batal genre, as well as to identify possibilities for applying these principles in teaching methodology.Oktay Sadigzade's "Mehdi in the garret" and "Vasya's death", as well as Vidadi Narimanbayov's "Return" and "Victory" were chosen as a material for study.A non-experimental approach was applied, using visual observation and descriptive analysis to study the placement of portrait and landscape elements, the depiction of movement and dramatic expression, the step-by-step sketching process, perspective and construction lines and the influence of painting techniques on composition and color.The results show that, successful realization of works in the batal genre is not limited with technical skill onlt, but is ensured through the synthesis of composition, perspective, light and shadow, color, and detail work.Preservation of national color and the artist's individual style enhances the aesthetic and dramatic impact of the works.The study also identifies that, teaching the batal genre requires a phased methodology, where all stages from sketch to final painting are carefully worked through, and pupils are taught the psychological effects of colors.İn general, the batal genre is a complex field that requires technical skill, aesthetic thinking dramatic perception and its study develops pupils' creative potential.