TÜRKİYE’DE TOPLUMSAL CİNSİYET ALANINDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ TEZLERİN İÇERİK ANALİZİ

Toplumsal cinsiyet, bireylerin toplumsal rollerini, kimliklerini ve deneyimlerini şekillendiren temel bir kavramdır. Bu kavram toplumların kültürel, sosyal ve ekonomik yapıları üzerinde derin etkiler yaratmakta ve bireyler arasındaki etkileşimleri, fırsatları ve eşitsizlikleri belirlemektedir. Toplumsal cinsiyet konusundaki farkındalık ve bu alandaki çalışmalar, son yıllarda giderek artan bir öneme sahip olmuştur. Bu araştırmanın temel amacı, toplumsal cinsiyet alanında yapılmış lisansüstü tezleri sistematik bir şekilde inceleyerek, bu alandaki akademik birikimi ve eğilimleri ortaya koymaktır. Akademik alanda da toplumsal cinsiyetin farklı boyutlarının incelendiği, analiz edildiği ve tartışıldığı çok sayıda lisansüstü tez yazılmıştır. Bu araştırmada Yüksek Öğretim Kurumu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) veri tabanından “toplumsal cinsiyet” anahtar kelimesi ile tarama yapılarak; 1997 yılından 2024 Mayıs ayına kadar izinli tüm tezler (n=1490) çalışma kapsamına alınmıştır. Tezler, içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve her bir tezin belirlenen kategoriler doğrultusunda değerlendirilmesi yapılmıştır. İncelemeler esnasında tezler tür, dil, grup, yazıldığı üniversite, yıl, konu, örneklem bölgesi, örneklemin cinsiyeti, araştırma deseni, veri toplama araçları ve örneklem grubu olmak üzere toplam on bir kategori altında tasnif edilmiştir. Tezlerin %84,2’sinin yüksek lisans düzeyinde olduğu, büyük çoğunluğunun (%85) Türkçe yazıldığı ve %89,9'unun sosyal alanda yazıldığı saptanmıştır. Konuya dair en çok tezin 2019 yılında yazıldığı, bunu 2022 ve 2021 yıllarının izlediği belirlenmiştir.