Dijitalleşme Sürecinin Verginin Asli Unsurlarına Etkisi: Türkiye Özelinde Nitel Bir Araştırma

Dijitalleşme süreciyle birlikte ekonomik yapıda köklü değişimler yaşanmış ve dijitalleşen ekonomik yapıda verginin asli unsurları yeni anlam ve özellikler kazanmıştır. Bu durum geleneksel vergi kurallarına göre dijitalleşen ekonomik yapıdaki verginin asli unsurlarının belirlenmesi ve vergilendirilmesine ilişkin çeşitli zorlukları beraberinde getirmiştir. Buna karşılık verginin asli unsurları, bir kanunun vergi kanunu niteliği kazanmasının ve/veya bir yükümlülüğün vergi olarak kabul edilmesinin zorunlu unsurları olup mutlaka kanunla düzenlenmelidir. Bu nedenle geleneksel vergi kurallarının dijitalleşme sürecine uyumlaştırılabilmesi için özellikle verginin asli unsurlarının dijitalleşen ekonomide kazandığı yeni anlam ve özelliklerin dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, dijitalleşme sürecinin verginin asli unsurlarında meydana getirdiği değişiklikleri ve bu değişikliklerin ortaya çıkardığı fırsatları, tehditleri ve sorunları tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye’de 10 dijital vergi uzmanı ile derinlemesine yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler, MAXQDA nitel analiz programı ile çözümlenmiştir. Bulgulara göre dijitalleşme süreci sırasıyla en fazla mükellef, verginin konusu, matrah, vergi sorumlusu, vergi oranı ve vergiyi doğuran olay üzerinde değişime yol açmıştır. Bu değişimlerin ülkelere vergi gelirlerini artırma fırsatı sunmasına rağmen bu değişimlere uygun düzenlemeler yapılmasında; geleneksel vergi kurallarının dijital kavram ve faaliyetleri kavrayamaması, tespit ve denetim zorluğu ile kaynak teorisinin uygulanması, karşılaşılan sorunlar olarak ön plana çıkmıştır. Bu sorunların giderilememesi halinde ise vergi kayıp ve kaçağı tehdidinin artabileceği tespit edilmiştir.