Procesy ewolucji kulturowej muzyki w środowisku technologii cyfrowych

Rozprawa doktorska Wojciecha Krzyżanowskiego pt. „Procesy ewolucji kulturowej muzyki w środowisku technologii cyfrowych” podejmuje interdyscyplinarną analizę przemian i funkcjonowania współczesnej kultury muzycznej z perspektywy memetyki. Głównym punktem wyjścia pracy jest potraktowanie składników muzyki jako replikatorów kulturowych (memów), które, podobnie jak biologiczne geny, podlegają procesom mutacji, selekcji i dziedziczenia. Autor stawia tezę, iż memy muzyczne ewoluują w stronę rosnącej sprawczości – stają się coraz bardziej zdolne do wywierania realnego wpływu na świat i prowokowania własnej replikacji. Dotyczy to zarówno sfery praktyk artystycznych, jak i funkcjonowania muzyki w ramach zaawansowanych systemów technologicznych.Struktura dysertacji obejmuje cztery główne części:Część pierwsza zarysowuje historyczny rozwój myśli ewolucyjnej o muzyce (od poglądów Karola Darwina po współczesną biomuzykologię) oraz analizuje mechanizmy transformacji muzyki w cyfrowym środowisku na przykładzie popularnych muzycznych memów internetowych (m.in. Dancing Baby, Rickrolling, Keyboard Cat, Darude - Sandstorm i MLG Airhorn).Część druga skupia się na teoretycznych fundamentach memetyki. Autor identyfikuje i w sposób krytyczny odpiera najważniejsze zarzuty kierowane wobec tej dyscypliny, dowodząc jej użyteczności w badaniach nad muzyką i zestawiając „memetykę muzyki” Stevena Jana z nowszymi koncepcjami.Część trzecia aplikuje ujęcie memetyczne bezpośrednio do kultury muzycznej. Autor bada ewolucję muzyki od zjawiska „zaraźliwych melodii” (earworms) po działanie skomplikowanych muzycznych instytucji, które interpretuje jako mempleksy. Łącząc Model Systemu Wiabilnego, Teorię Aktora-Sieci (ANT) oraz Wieloskalową Architekturę Kompetencji, badacz analizuje platformy rekomendacyjne (Spotify, YouTube, TikTok) i historię rozwoju sztucznej inteligencji o zastosowaniach muzycznych, ukazując je jako owoce memetycznej ewolucji, które generują wzrost sprawczości muzyki.Część czwarta prezentuje empiryczne studia przypadków związanych z muzyczną sztuczną inteligencją. Pierwsze z nich to badanie diachronicznej zmienności pola semantycznego pojęcia „music” na bazie rozległego korpusu językowego, a drugie demonstruje zdolności współczesnych systemów AI do muzycznej meta-kreacji, czyli autonomicznej produkcji programów służących do tworzenia muzyki.Rozprawa wpisuje się w nurt posthumanistycznej muzykologii. Traktuje ona muzykę jako rezultat współdziałania ludzkich i nieludzkich aktorów w globalnym, cyfrowym ekosystemie informacji. Praca dowodzi, że paradygmat memetyczny oferuje spójne ramy badawcze pozwalające wyjaśnić, w jaki sposób zjawiska takie jak technologie cyfrowe oraz systemy generatywnej i agencjalnej sztucznej inteligencji wyewoluowały z biernych narzędzi do roli autonomicznych struktur aktywnie kształtujących współczesną praktykę muzyczną.