Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenlerin Bilinmeyen Kelimeleri Anlamlandırma Sürecinde Başvurdukları Stratejiler

Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde söz varlığı, okuduğunu anlamlandırma sürecinde önemli bir yer tutar. Bilişsel ve duyuşsal boyutlarıyla karmaşık bir süreç olan okuma, aynı zamanda söz varlığını zenginleştirme yollarından da birisidir. Okunan bir metindeki sembolleri çözmek ve okuduğunu anlamak için metindeki söz varlığı unsurlarının anlamının bilinmesi gerekir. Yabancı dil öğretimi sürecinde söz varlığının zenginleşmesi hem doğrudan hem de dolaylı öğretim yöntemleriyle gerçekleştirilebilir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğrencilerin söz varlığını zenginleştirmek için kullandıkları stratejileri bilmek ve geliştirmek bir öğretici için de gereklidir. Bu noktada söz varlığı öğretimi, bilinmeyen sözcüklerin anlamını çıkarabilme becerisinin gelişimine katkı sağlamak, yalnız başına kelime öğrenme yollarını öğretmek ve bu noktadaki yanlış öğrenmelerin önüne geçmek hususlarına da odaklanmalıdır. Yabancı dil öğrenenlerin söz varlığı, düzey atladıkça gelişir ancak öğrenme süreci tamamlanmaz. Bu noktada öğrencilere doğru çıkarım stratejilerine başvurmayı da öğretmek gerekmektedir. Söz varlığı unsurlarının öğretiminde anlama ulaşabilmek için çeşitli ipuçlarından faydalanılabilir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin okuduklarını anlamlandırma sürecinde anlamı bilinmeyen kelimelerle karşılaştıklarında hangi stratejilere başvurduklarını belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi’nin (ALKÜ) Türkçe Öğretim Merkezi’nde (TÖMER) öğrenim gören B2 ve C1 düzeyinde 59 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde 6 aylık süre içerisinde toplanmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Ülper ve Çetinkaya (2020) tarafından geliştirilen 14 maddelik 4’lü likert tipi bir anket kullanılmıştır. Ankette öğrencilere anlamını bilmedikleri kelimelerle karşılaştıklarında hangi stratejilere başvurdukları ve bağlam temelli tahmin stratejisini kullanırken hangi ipuçlarından yola çıktıklarına yönelik sorular yer almaktadır. Çalışmada büyük gruplar üzerinde yürütülen ve gruptaki bireylerin bir olgu ve olayla ilgili görüşlerinin alındığı araştırma türü olan betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler, yüzde ve frekans analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucuna göre B2 ve C1 düzeylerindeki öğrencilerin en çok bağlamdan hareketle paragrafın veya metnin anlamını bir bütün olarak kullanarak sözcüğün anlamına ulaşmaya çalıştıkları tespit edilmiştir.