Manzum Osmanlı Hac Seyahatnamelerinde Kudüs

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Fatih Koyuncu
Cited by: 0
References: 11

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Türk edebiyatında, muhtelif saiklerle yola çıkan seyyahların gezip gördüğü yerler hakkında bilgi verdiği seyahatname türü metinlerin yazımına rağbet edilmiştir. Hacca gitmek maksadıyla kafileye katılan bazı Osmanlı şair ve nasirleri, bu seyahatlerini anlatan eserler kaleme almışlardır. Önemli bir yekûn tutan bu metinler temelde iki tür içerisinde değerlendirilir. Hac kaidelerinin anlatıldığı eserlere menâsik-i hac, gidilen menzillerin bahse konu edildiği metinlere de menâzil-i hac adı verilir. Her iki türdeki metinler incelendiğinde bazı seyyahların hac yolculuğu esnasında Kudüs’e uğradığı görülmektedir. Kudüs hem İslamiyet hem de diğer semavi dinler için önemli bir şehirdir. Tespit edebildiğimiz kadarıyla Kudüs hakkında Ahmed Fakîh (öl.?) başta olmak üzere Esîrî (öl. 16. yy.), Nihânî (öl.?) ve Servet (öl.?) bazı bilgileri nazım formunda nakletmişlerdir. Şairlerin özellikle Kudüs’teki kutsal yerler arasında Mescid-i Aksâ ve Kubbetü’s-sahre’yi daha detaylı tanıttığı görülmektedir. Halka bilgi vermek amacıyla yazılan bu eserlerde sade bir anlatım tercih edilmiştir. Farklı dönemlerde yaşamış şairlerin verdiği bilgiler Kudüs’teki ziyaret yerlerinin tarihî durumunu ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir. Osmanlı Dönemi’nde yaşamış şair seyyahların eserlerindeki bu anlatılar, hatırat niteliğini aşan ve gidilen yerlerin okuyucuların zihninde canlandırılmasını sağlayan bilgiler barındırması açısından birer vesika hüviyetindedir. Bu yazıda, Osmanlı Dönemi’nde hac seyahati sırasında Kudüs’e uğrayan şair seyyahların bu menzille ilgili verdiği bilgiler ele alınmıştır.

Fields of Study & Subjects

Travel Writing and Literature Turkish Literature and Culture Islamic Thought and Society Studies

Publication details

Journal / source
Edebî Eleştiri Dergisi
Volume
10
Issue
1
Pages
245–261
Publication date
25 March 2026
Language
TR