Eski Uygur Dönemi Sivil Belgelerinde “Yok Olmak, Kaybolmak” Kavram Alanındaki Bazı Deyimler Üzerine

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Gözde SALUR
Cited by: 0
References: 11

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Eski Uygur sivil belgeleri, günümüze ulaşmış önemli metinler olup satın alma, takas, kiralama vb. gibi özel hukuk işlemlerine dair kıymetli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada, Eski Uygur Türkçesine ait sivil belge niteliği taşıyan metinlerinde “yok olmak” ve “kaybolmak” kavram alanına giren bar yok bol-, yok bar bol-, iştin taştın bol-, örü kodı bol- ve taş tegil bol- deyimleri, dilsel ve kültürel açılardan incelenecektir. Bir dilin söz varlığı içinde kalıplaşmış, anlamı kendisini oluşturan sözcüklerden doğrudan anlaşılamayan çok sözcüklü yapılar olan ve genellikle mecaz anlam taşıyan deyimler, ait oldukları milletin kültürel, düşünsel ve tarihsel birikimini yansıtırlar. Sivil belgelerdeki bu ifadeler, deyimleşerek bir varlığın ortadan kalkması veya bir hakkın yitirilmesi gibi hukukî durumları karşılayarak dönemin risk yönetimini ve güvence mekanizmalarını yansıtmıştır. Uygur toplumunda ticaretin ve ekonomik ilişkilerin sürdürülebilirliği için güvenin ne denli önemli olduğu, bu kalıplaşmış ifadelerin sözleşme dilindeki işlevselliğiyle ortaya konulmaktadır. Bu deyimler, sözleşmenin yerine getirilmemesi durumunda ortaya çıkacak riskleri azaltmak amacıyla birer teminat ifadesi olarak işlevsellik kazanmıştır. Eski Uygur sivil belgelerindeki bu deyimler, Çin borç belgeleriyle benzerlik göstermekte, özellikle yönsel zıtlıklar ve mekânsal ayrılma temaları etrafında şekillenmektedir. Bu inceleme; Eski Uygur sivil hukukunun, toplumsal değerlerinin ve Uygurların Çin ile temasın sonucunda dil ve kültüre yansıyan yapıların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacaktır.

Fields of Study & Subjects

Turkic and Altaic Linguistics Cultural and Sociopolitical Studies Language and Culture

Publication details

Journal / source
Edebî Eleştiri Dergisi
Volume
10
Issue
1
Pages
291–301
Publication date
25 March 2026
Language
TR