Topoğrafik faktörlerin yangın şiddetine etkisi: dNBR tabanlı mekânsal bir analiz (Kahramanmaraş, Türkiye örneği)

Orman yangınları, iklim değişikliği ile birlikte her geçen yıl daha büyük kayıplara neden olmaktadır. Özellikle Türkiye’nin bulunduğu Akdeniz Havzası, iklim değişikliğine karşı hassas bir zonda yer almaktadır. Bu durum, kırılganlığı artırmakta ve müdahaleyi güçleştirmektedir. Özellikle son 5 yılda bölgede çok ciddi orman yangınları yaşanmış ve büyük ekonomik kayıplara neden olmuştur. Orman yangınlarının birçok bileşeni olmakla birlikte topoğrafik faktörlerin yangınların şiddetine etkisi, tahmini en zorlu süreçlerdendir. Özellikle güncel teknolojilerin kullanımı bu bağlamda çok önemlidir. Uydu görüntüleri üzerinde mekânsal analiz yeteneği yüksek programların kullanımı, yangınların analizinin daha iyi yapılmasına sağlayacak ve böylece bir sonraki olası yangınlarda kayıp azaltım yollarına giden çözümler üretilebilecektir. Bu çalışmada, yangın şiddetinin mekânsal dağılımını belirlemek amacıyla Difference Normalized Burn Ratio (dNBR) (Fark Normalize Yanma Oran) indeksi temel alınmış ve analiz süreci, yangın sonrası etkilerin yapısal örüntülerini ortaya koymak üzere ısı yoğunluk haritaları (heatmap) ile mekânsal otokorelasyon yöntemi entegre bir biçimde uygulanmıştır. Çalışmanın bulguları, yangın şiddetinin artışında düşük eğim değerleri, kuru topoğrafik koşullar ve düşük yükselti basamaklarının belirleyici bir rol üstlendiğini ortaya koymaktadır. Bakı faktörünün etkisi ise görece diğer değişkenlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Yapılan değerlendirmeler, yangın şiddeti ile topoğrafik faktörler arasındaki ilişkinin oldukça karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ve yangın davranışının tek bir değişkenin etkisiyle değil, birden fazla topoğrafik parametrenin (eğim, bakı, yükselti, TWI) birlikte oluşturduğu koşulların etkileşimiyle şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, topoğrafik faktörlerin yangın sonrası ekosistem tepkilerini anlamada kritik bir rol oynadığını ortaya koymakta ve yangın şiddetinin mekânsal belirleyicilerine yönelik literatüre, özellikle çoklu topoğrafik etkileşimlerin ekolojik iyileşme süreçlerini nasıl şekillendirdiğine dair yeni ve bütüncül bir perspektif kazandırmaktadır.