Peygamberlerin İsmeti Çerçevesinde Zelle ve İtâb Meselesi: Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin Kelâmî Yaklaşımları Üzerine Mukayeseli Bir Değerlendirme

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Hacı İsmail Doğan, Abdullah Demir
Cited by: 0
References: 14

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Kelâm literatüründe peygamberlerin ismeti, vahyin eksiksiz ve güvenilir biçimde tebliğ edilmesinin temel dayanağı kabul edilir. Buna karşılık Kur’an’da peygamberlere yönelik uyarı niteliğinde itâb ifadeleri yer alır. Ayrıca “zelle” kavramıyla anılan bazı peygamber fiilleri de bulunur. Bu çerçevede itâb ifadeleri ile zelle fiilleri, ismet sıfatını mahiyetine ilişkin tartışmaları ortaya çıkarmıştır. Peygamberlerin günah işlediklerinin kabul edilmesi, nübüvvet görevleriyle bağdaşmadığı yönünde bir çelişki izlenimi doğurur. Bu makalede ismet sıfatı kapsamında zelle ve itâb meselelerinin Hanefî-Mâtürîdî mezhebinin iki önemli ismi Ebû Mansûr el-Mâtürîdî (öl. 333/944) ile Nûreddin es-Sâbûnî (öl. 580/1184) tarafından nasıl yorumlandığı incelenmektedir. Çalışmada “zelle”, “itâb” ve “efdal olanı terk etme” gibi kavramlar, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemiyle Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin eserleri merkeze alınarak ele alınmış, metin çözümlemesi ve mukayeseli analiz teknikleriyle tahlil edilmiştir. Her iki âlimin; rivayet tenkidi, semantik çözümleme, Kur’an ve hadislerin anlamsal bütünlüğünü esas alma gibi yöntemler kullanarak muhtemel anlam ihtimallerini sıralayarak görüşlerini temellendirdikleri anlaşılmıştır. Bulgular, Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin peygamberlerin hem beşerî yönlerini kabul edip savunduklarını hem de nübüvvet makamına özgü ilahî destek ve koruma altında bulunduklarını birlikte kabul ettiklerini göstermektedir.

Fields of Study & Subjects

Islamic Thought and Society Studies Qur’anic Interpretation Studies Medieval and Classical Philosophy

Publication details

Journal / source
Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi
Volume
10
Issue
1
Pages
575–598
Publication date
31 March 2026
Language
TR