Peygamberlerin İsmeti Çerçevesinde Zelle ve İtâb Meselesi: Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin Kelâmî Yaklaşımları Üzerine Mukayeseli Bir Değerlendirme
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Kelâm literatüründe peygamberlerin ismeti, vahyin eksiksiz ve güvenilir biçimde tebliğ edilmesinin temel dayanağı kabul edilir. Buna karşılık Kur’an’da peygamberlere yönelik uyarı niteliğinde itâb ifadeleri yer alır. Ayrıca “zelle” kavramıyla anılan bazı peygamber fiilleri de bulunur. Bu çerçevede itâb ifadeleri ile zelle fiilleri, ismet sıfatını mahiyetine ilişkin tartışmaları ortaya çıkarmıştır. Peygamberlerin günah işlediklerinin kabul edilmesi, nübüvvet görevleriyle bağdaşmadığı yönünde bir çelişki izlenimi doğurur. Bu makalede ismet sıfatı kapsamında zelle ve itâb meselelerinin Hanefî-Mâtürîdî mezhebinin iki önemli ismi Ebû Mansûr el-Mâtürîdî (öl. 333/944) ile Nûreddin es-Sâbûnî (öl. 580/1184) tarafından nasıl yorumlandığı incelenmektedir. Çalışmada “zelle”, “itâb” ve “efdal olanı terk etme” gibi kavramlar, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesi yöntemiyle Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin eserleri merkeze alınarak ele alınmış, metin çözümlemesi ve mukayeseli analiz teknikleriyle tahlil edilmiştir. Her iki âlimin; rivayet tenkidi, semantik çözümleme, Kur’an ve hadislerin anlamsal bütünlüğünü esas alma gibi yöntemler kullanarak muhtemel anlam ihtimallerini sıralayarak görüşlerini temellendirdikleri anlaşılmıştır. Bulgular, Mâtürîdî ve Sâbûnî’nin peygamberlerin hem beşerî yönlerini kabul edip savunduklarını hem de nübüvvet makamına özgü ilahî destek ve koruma altında bulunduklarını birlikte kabul ettiklerini göstermektedir.
Fields of Study & Subjects
Islamic Thought and Society Studies
Qur’anic Interpretation Studies
Medieval and Classical Philosophy
Publication details
- Journal / source
- Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi
- Volume
- 10
- Issue
- 1
- Pages
- 575–598
- Publication date
- 31 March 2026
- Language
- TR