UYUŞTURUCU VEYA UYARICI MADDE KULLANMA SUÇUNUN GELİŞİMİ VE BİR DİVERSİYON MEKANİZMASI OLARAK DENETİMLİ SERBESTLİK VE TEDAVİ

Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı, Türk ceza hukukunda uzun süredir suç olarak düzenlenmiş olmakla birlikte, bu yaklaşımın hem ceza hukukunun temel ilkeleri hem de insan hakları açısından meşruiyeti tartışmalıdır. Çalışmada, kullanım fiilinin ceza tehdidiyle engellenmesinin paternalist bir müdahale niteliği taşıdığı, korunan hukuksal değer ilkesi ve ceza hukukunun ultima ratio işleviyle bağdaşmadığı ortaya konulmuştur. Ayrıca mevcut sistemde uygulanan kamu davasının açılmasının ertelenmesi, denetimli serbestlik ve tedavi tedbirleri gibi diversiyon mekanizmalarının hukuki güvenceler bakımından yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda, bireysel kullanımın suç olmaktan çıkarılması ve idari denetim ile tedavi mekanizmalarının güçlendirilmesi; mevcut düzenlemenin sürdürülmesi hâlinde ise soruşturma ve kovuşturma aşamasında adli kontrol tedbirine dayalı bir sisteme geçilmesi önerilmektedir. Bu çerçevede çalışmada öncelikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesinde düzenlenen kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak suçu genel hatlarıyla incelenmiştir. Ardından, suçun 765 sayılı Kanun ve 5237 sayılı Kanun dönemindeki gelişimi ele alınmış ve özellikle 5237 sayılı Kanun ile bu suç tipiyle ilgili benimsenen diversiyon yaklaşımı üzerinde durulmuştur. Son olarak, diversiyon mekanizması olarak denetimli serbestlik ve tedavi tedbirleri değerlendirilmiş; bu uygulamaların normatif ve pratik sorunlarına ilişkin çözüm önerilerine yer verilmiştir.