Ankara’nın Beş Yüzü: Vüs’at O. Bener’in Hikâyelerinde Ankara (S)İmgesi

Vüs’at O. Bener, 1950 Kuşağı yazarları arasında öncü konumda bulunan şahsiyetlerden biridir. O, 1950’lerin başında kaleme aldığı ve modern şehir/kasaba hayatında bunalan, yalnızlık ve iletişimsizlikten muzdarip olan kişilerin içsel yaşantılarına odaklandığı hikâyeleriyle kuşağınca temsil edilen; “yabancılaşma edebiyatı”, “bunalım edebiyatı” gibi adlandırmalarla anılan modernist edebî anlayışın yolunu açmıştır. Hikâyelerinde yer yer egzistansiyalist düşünceye yaslanan, kuşağının pek çok yazarı gibi “egzistansiyalist eğilim”e sahip olan Bener, aynı zamanda kurgusal yaratımını otobiyografik unsurlarla beslemeyi önceleyen bir yazardır. Özellikle dört hikâye kitabında (Siyah-Beyaz, Mızıkalı Yürüyüş, Kara Tren ve Kapan) yer alan metinler yazarın anılarından, yaşantılarından oldukça belirgin izler taşımakta, âdeta anı-hikâye niteliği kazanmaktadır. Onun hikâyelerindeki otobiyografik izlerin başında şüphesiz Ankara gelmektedir. Nitekim yazar, ömrünün çok büyük bir kısmını bu şehirde geçirmiş, edebî ürünlerini burada vermiştir. Bundan ötürü Ankara’daki yaşantıları, bu yaşantılara tanıklık eden mekânlar, onun hikâyeciliğinin başlıca görünümleri arasında yer almıştır. Bu makalede, Bener’in hikâyelerindeki Ankara imgesi üzerinde durulacak, kentin semantik yansımaları, bu semantiğin hangi simgeleşme imkânlarıyla varlık kazandığı sorgulanacaktır. Amacımız, Bener’in hikâyeciliğinin Ankara coğrafyası üzerinden beliren simgesel niteliğine dikkat çekmek ve bu niteliğin kurgulardaki estetik çerçeveyle ne ölçüde uyumlu olduğunu sorgulamaktır.