Galata Sarayı Hekimbaşısı Hulusi Mehmed Arif Efendi’nin Vakfiyesi

İslam öncesi dönemlerden beri vakıfların var olduğu bilinmektedir. Hz. Ömer hazırlattığı ilk vakfiye ile İslam tarihindeki yerini almıştır. Türk İslam devletleri döneminde de vakıflar kamu düzeni içerisinde önemli bir yer tutmuştur. Osmanlı döneminde ise vakıf sistemi zirveye ulaşmıştır. Vakıflar dini, ilmi, ekonomik, belediye, sosyal ve kültürel alanların hepsinde kendisine yer bulmuştur. Vakfı kuracak kişi siyasi ve ekonomik açıdan üst seviyedeyse onun kurduğu vakıfların gelirleri fazla iken seviye bakımından daha alt seviyede bulunan siviller de kendi imkânları dâhilinde vakıf sistemine girmişlerdir. Vakıfların kurulmasının temelinde insanların faydalanması yer alsa da hayvanlar özelinde kurulan vakıflar da görülmektedir. Maddi açıdan gücü olan vâkıflar hanlar, hamamlar, çiftlikler ve geniş araziler vakfederek bunların geliriyle cami, mescidi medrese, çeşme, sebil, şifahane gibi yapılar inşa ettirmiş ve buradaki vazifelilerin maaşlarını karşılamışlardır. Bu çalışmada Galatasarayı Hekimbaşılığı yapmış olan Hulusi Mehmed Arif Efendi'ye ait vakfiye üzerinde inceleme yapılmıştır. 21 Ocak 1781 tarihinde hazırlanan bu vakfiye Rumeli'deki bazı bölgelerde ve Havass-ı Refi‛a'da bulunan menkul ve gayrimenkul malların çeşitli şartlarda vakfedilmesini neticesinde ortaya çıkmıştır.