Mekânin Politikliği ve Otoritenin Yeniden İnşasi 19. Yüzyil Garzan’inda Zokayd Medresesi Üzerinden Bir Analiz

Bu çalışma, Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıldaki merkezileştirme politikaları sonrasında Garzan Beyliği’nin tasfiyesiyle ortaya çıkan otorite boşluğunun, mekânsal düzenlemeler ve tarikat ağları bağlamında nasıl yeniden şekillendiğini incelemektedir. Araştırmanın amacı, Zokayd merkezli Halidî yapının aşiret nüfuz alanlarının kesiştiği stratejik bir düğüm-mekânda konumlanmasının yerel otorite ilişkileri üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada Osmanlı arşiv belgeleri, Garzan’a özgü sözlü kültür metinleri (kilamlar ve anlatılar) ile Zokayd ve çevresinde gerçekleştirilen saha gözlemleri birlikte kullanılmış; veriler mekânsal–ilişkisel analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. İnceleme, Zokayd Medresesi çevresinde şekillenen ilmî, toplumsal ve arabuluculuk pratiklerinin beylik sonrası dönemde ortaya çıkan yerel güç ilişkileriyle bağlantısını tartışmaya açmaktadır. Bu bağlamda çalışma, merkezîleşme sürecinin taşrada ürettiği dönüşümlerin mekân ve tarikat ağları üzerinden okunabileceğini ileri sürmektedir.