MİLLİYETÇİ DÜŞÜNCENİN TÜRKÇÜ KİTLELER ÜZERİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ETKİSİNE DAİR BİR İNCELEME: ORKUN DERGİSİ ÖRNEĞİ

Read full text
Authors: Nagihan Eren
Cited by: 0
References: 8

Abstract

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk yasal partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi, 1950 yılına kadar uzun bir süre tek parti olarak iktidarda kalmış ancak 14 Mayıs 1950’de gerçekleşen genel seçimleri kaybetmiştir. Demokrat Parti’nin iktidar olduğu bu seçimlerden sonra baskılanan ve kontrol altına alınan Türkçüler, konjonktürel yapının değiştiği yeni siyasal ortamda fikir ve düşünce özgürlüğüne kavuşmuşlardır. 1944 yargılamalarında ırkçı ve Turancı olarak suçlanan Türkçüler, yapılan baskıları, haksız muameleleri yayınlayabilecekleri ve fikirlerini kitlelerle buluşturabilecekleri bir yayına ihtiyaç duymuşlardır. Esasında dergiyi çıkarma fikri aylar öncesinde düşünülmesine rağmen ırkçılık-Turancılık davasının zihinsel ve psikojik tortuları, derginin tek parti iktidarı döneminde çıkmasına engel olmuştur. Demokrat Parti’nin iktidarıyla birlikte Orkun dergisini yayınlamaya başlamışlardır. Orkun dergisinin Türk milliyetçiliği tarihinde, tek parti iktidarının yoğun baskısından sonra milliyetçi camianın politik ve ideolojik duruşunun yönünü ve tonunu belirlemesi yönüyle önemli bir yeri bulunmaktadır. Zira Orkun’un yazar kadrosunu oluşturan Türkçüler, hikâyeleri ve fikirleriyle milliyetçi camiaya ideolojik semboller ve hareket modelleri sunmuştur. Ayrıca ikonikleştirdiği mirası, kendinden sonra gelen milliyetçi kuşakların ideolojik ve politik bakışını da etkilemiştir. Bu çalışma Orkun dergisinin ırkçılık-Turancılık davasına karşı yaklaşımını ve hem yayınlandığı dönem içerisinde hem de kendinden sonra gelen milliyetçi kuşaklar üzerindeki etkisini tartışmaktadır. Bu nedenle davanın devam ettiği dönemde kamuoyunu etkileyen diğer yayınlar incelenerek Türkiye’de oluşan konjonktürel ortamı analiz etmektedir. Diğer yandan tarihi süreç içerisinde milliyetçi ideoloji doğrultusunda neşredilen diğer yayınları araştırarak Orkun’un etkisiyle oluşan milliyetçi düşünce kalıplarının sürekliliğini değerlendirmektedir. Bununla birlikte çalışmada Orkun dergisinin savunduğu milliyetçi ideolojinin argümanları da incelenmektedir. Çalışma sonucunda Orkun dergisinin ırkçılık-Turancılık davasından sonra Türkçülerin ideolojik mücadele sürecinde neşrettikleri kapsamlı ilk yayın olduğu ve kendisinden sonraki kuşakları etkilediği görülmüştür.

Fields of Study & Subjects

Historical Turkish Studies Turkey's Politics and Society Media Journalism and Communication History

Publication details

Journal / source
Belgi Dergisi
Issue
31
Pages
245–273
Publication date
19 January 2026