ATATÜRK DÖNEMİNDE CUMHURİYET BAYRAMI KUTLAMALARI: MUĞLA ÖRNEĞİ (1929-1938)

Resmi bayramlar, halk kitlelerinin ortak değerler etrafında birlikteliğini sağlayan ve aidiyet duygusunu güçlendiren özel günler olarak siyasal ve toplumsal yaşamda büyük önem taşımaktadır. Osmanlı Devletinde ilk kez II. Meşrutiyetin ilan tarihi olan 10 Temmuz (23 Temmuz) milli bayram olarak kutlanmıştır. Böylece meşruti sistemin meşruiyeti, milli bayramla pekiştirilmiştir. 20. Yüzyıl Türk siyasi hayatında en önemli dönüm noktası, hiç şüphesiz monarşiden meşrutiyete, meşrutiyetten cumhuriyete geçiş süreci olmuştur. İmparatorluğun çöküş döneminin tarihsel koşullarından doğan Türk Devrimi ile, Türkiye Cumhuriyeti’nin ulus-devlet olarak temelleri atılmış; toplumsal hayatın her alanındaki köklü değişiklikler bu temellere dayandırılmıştır. Milli Mücadele yılları gelişmeleri, Türk Devriminin kurtuluş aşamasını teşkil ederken; bu dönemde I. TBMM, aldığı kararlar ve faaliyetleri ile, yeni devletin kurulmasında önemli rol oynamıştır. 29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyetin, yeni devletin adı ve yönetim şekli olarak ilânı, ülke genelinde büyük bir coşku ile karşılanmış; 1925 yılından itibaren de, Cumhuriyet bayram kutlamaları milli bayram olarak resmiyet kazanmıştır. Bu kutlamalar, ulus iradesine dayanan yeni devlet ve yönetim tarzının ülkede yerleşmesi ve Cumhuriyet yurttaşlığı bilincinin pekiştirilmesi açısından önemli misyon üstlenmiştir. Bu makalede, ülkemizde Cumhuriyet Bayramı kutlamaları, Atatürk Dönemini kapsayacak şekilde ve Muğla yerelinde yansımaları boyutuyla ele alınmıştır. Çalışma kapsamında Muğla’da Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına ilişkin yapılan hazırlıklar, kutlama programları, tören ve etkinliklere ilişkin ayrıntılı bilgiler, nitel araştırma yöntemi olan dokuman analiziyle değerlendirilmiştir. Muğla yerel basını, Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivinde yer alan resmi belgeler, Muğla tarihine ilişkin tetkik eserler, çalışmanın temel kaynaklarını teşkil etmiştir. Bu makale, resmi bayram kutlamalarının, Cumhuriyet rejiminin meşruiyeti ve toplumsal yaşamda kökleşmesi yanında; merkezi yönetim-yerel yönetim-halk bütünleşmesine katkıları ve dönem Muğla’sının yerel dinamikleri açısından literatüre katkı sağlayacaktır.