OSMANLI DÖNEMİ DENİZLİ’DE MADENCİLİK FAALİYETLERİ

Madenler, insanlık tarihi boyunca pek çok medeniyetin ticari, askeri ve sosyal alanda kullandığı önemli kaynaklar arasında yer almıştır. Hem ekonomik olarak hazineye gelir getirmesi hem de pek çok farklı alanda kullanılmasından dolayı Osmanlı Devleti sahip olduğu madenlerin çıkarılmasına büyük önem göstermiş ve işletilebilmesi amacıyla yeni ocakların açılması için çaba sarf etmiştir. Geniş bir coğrafyada hüküm sürülmesine bağlı olarak farklı maden kaynaklarından istifade edilmesi yoluna gidilmiştir. Madencilik faaliyetleri klasik dönemde devlet eliyle gerçekleştirilirken 19. yüzyılda dünyadaki madencilik alanında görülen gelişmelere bağlı olarak özel mülkiyet kavramının da gelişmesi ile yerli ve yabancı kimseler tarafından işletilmeye başlanmıştır. Madencilik faaliyetlerinin dünya genelinde yaygınlaşmasıyla birlikte bu alanda ortaya çıkan sorunların ne şekilde çözülmesi gerektiği ve maden kullanım tasarrufunun kimlere verilebileceği gibi hususlarda bazı hukuki düzenlemeler yapma yoluna gidilmiştir. Osmanlı Devleti’nde 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren artan kanunlaşmanın etkisiyle madenler konusunda 1861’de bir nizamname yayınlanarak madencilik sahasının etkili bir şekilde işletilmesi noktasında adım atılmıştır. Bu nizamnamenin ardından 1867’de yabancılara da maden işletim hakkının verilmesiyle birlikte ülke sınırları içerisinde bulunan pek çok maden yabancılar tarafından da işletilebilir hale gelmiştir. Maden hukuku konusundaki boşlukları doldurmak amacıyla ilerleyen zamanlarda da yeni maden nizamnameleri çıkarılmıştır. Batı Anadolu bölgesinde yer alan ve çok eski bir yerleşim yeri olan Denizli’de tarih boyunca zımpara, krom, linyit, kükürt, bakır gibi çeşitli madenler çıkarılmıştır. Bu çalışmada Osmanlı döneminde maden işletmeciliğinin Denizli’de nasıl bir seyir gösterdiği, bölgedeki madenlerin nerelerden çıkarıldığı, madenlerin çıkarılması sırasında işletmecilerle arazi sahipleri arasında çıkan sorunların neler olduğu ve bu madenlerin kimler tarafından işletildiği hakkında bilgi verilmesi amaçlanmaktadır.