Otonom Araçlarda Teknik Denetçinin (Araç İçi ve Uzaktan Müdahale Operatörünün) Hukuki Sorumluluğu

Birçok yönden geleneksel araçlardan ayrılan otonom araçlarda sistem, sürücünün yerine geçerek sürüş için gerekli olan tüm görevleri üstlenmektedir. Bu araçlarda, insan sürücünün yerini yapay zekâ sistemleri alırken, sistemin işleyişini denetleyen yeni bir aktör ortaya çıkmıştır. 2021 yılında Alman hukukunda StVG’ye eklenen Otonom Sürüş Yasası ile sürüş otomasyonunun 4. seviyesinde yer alan “teknik denetçi” (Technische Aufsicht) kavramı gündeme gelmiştir. Buna ek olarak 2022 yılında Alman hukukunda Otonom Sürüş Fonksiyonuna Sahip Aracın İşletilmesine ve Onayına İlişkin Yönetmelik (AFGBV) ile de teknik denetçinin sahip olması gereken özellikler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Türk hukukunda ise 01.12.2024 tarihinde yürürlüğe giren Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik’te (AB/2022/1426) “araç içi operatör” ve “uzaktan müdahale operatörü” adı altında teknik denetim görevini yerine getiren kişilere ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Bu düzenlemeler kapsamında teknik denetçinin (teknik operatörün) kim olduğunun ve sürüş içerisinde ne gibi görevlerinin bulunduğunun tespiti önemlidir. Bunun yanı sıra teknik denetçinin sorumluluğuna ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Teknik denetçinin görevlerini yerine getirmemesi halinde sorumluluğunun kaynağının nereye dayanacağının belirlenmesi gereklidir. Çalışmada, Alman hukukundaki ve Türk hukukundaki yasal düzenlemeler ışığında teknik denetçinin kim olduğu ve görevleri incelenmektedir. Bu doğrultuda teknik denetçinin görevlerini gereği gibi yerine getirmemesinden doğabilecek sözleşmeye dayalı ve sözleşme dışı sorumluluk ayrıntılı şekilde değerlendirilmektedir.