Danıştay ve Conseil d'État’nın Ölüm Sonrası Tıbbi Destekli Üreme Konusundaki Yaklaşımı

Bu çalışma, Türkiye ve Fransa’da ölüm sonrası tıbbi destekli üreme konusundaki yasal düzenlemeleri ve Danıştay ile Conseil d’État’nın yaklaşımlarını incelemektedir. Teknolojik gelişmeler, gamet ve embriyoların dondurulup saklanabilmesi ile yapay döllenme yapılabilmesine olanak tanımış ve çocuk sahibi olamayan çiftler uzun yıllardan bu yana bu imkanlardan yararlanabilmektedir. Ancak eşlerden birinin ölümü sonrasında bu materyallerin kullanımına ilişkin ciddi hukuki ve etik tartışmalar doğmuştur. Türkiye’de yürürlükteki mevzuatın ölüm sonrası üremeye izin vermemesi karşısında, Danıştay embriyo ile üreme hücreleri arasında ayrım yaparak, embriyonun korunması gerektiğini ve yazılı rıza ile belli koşullar altında kullanımına olanak tanınabileceğini belirtmiştir. Fransa’da ise yasa koyucu ölüm sonrası üremeyi yasaklamış, ancak Conseil d’État danışma organı sıfatıyla yasağın kaldırılabileceğini ve açık rıza, süre sınırı öngörülmesi şartıyla ölüm sonrası üremenin uygulanabileceğini ifade etmiştir. Dolayısıyla, her iki yargı organı da yasal düzenleme ihtiyacını vurgulamaktadır. Bu çerçevede, bu çalışma, her iki hukuk sisteminde de ortak sorunları ve farklı yaklaşımları ortaya koyarak, konunun hukuki boyutlarına ışık tutmaktadır.