Farklı Dönemlerde Hasat Edilen Ekmeklik Buğday Çeşitlerinde Gibberellik Asit Dozlarının Bazı Agronomik Özellikler Üzerine Etkisi

Bu araştırma Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi serasında 2023-2024 yetiştirme sezonunda bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde gibberellik asit dozlarının farklı olgunlaşma dönmelerinde hasat edilen tohumlara etkisini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Deneme üç faktörlü tesadüf parselleri deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Çalışmada Bezostaja-1 ve Sönmez-2001 2001 ekmeklik buğday çeşitlerine ait bitkilerin hasadı Zadoks skalasına göre 5 farklı gelişme döneminde (1. Hasat zamanı: Zadoks 73, 2. Hasat zamanı: Zadoks 75, 3. Hasat zamanı: Zadoks 77, 4. Hasat zamanı: Zadoks 83, 5. Hasat zamanı: Zadoks 91) yapılmıştır. Hasat edilen tohumlara ekim öncesinde gibrellik asit dozları (100 ppm, 200 ppm) uygulanmış, kontrol olarak ise priming uygulaması yapılmamıştır. Araştırmada ekmeklik buğday çeşitlerine ait bitkilerin hasadı çiçeklenme zamanından sonra 1 ay kadar bekleyerek ilk hasat erken süt olum döneminden başlayarak 1 hafta aralıklarla başak toplanıp bitkilerin tam olum dönemlerine kadar hasadına devam edilmiştir. Hasat edilen başaklara ait tohumlar el ile ayıklanarak 1 hafta oda sıcaklığında bekletilmiş daha sonra 72 saat etüvde (35 ˚C) kurutulduktan sonra +4 ˚C saklanmıştır. Tohumlar saksılara ekiminden önce 12 saat gibberellik asitte bekletilip daha sonra ilk ağırlığına gelene kadar kurutulmuştur. Daha sonra tohumların ekimi kasım ayında saksılara yapılmıştır. Araştırmada bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, 1000 tane ağırlığı özellikleri incelenmiştir. Başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, 1000 tane ağırlığı özelliklerinde çeşitlerin hasat zamanları ve gibrellik asit dozları arasında %1 olasılık düzeyinde önemli farklılıklar bulunmuştur. En yüksek başakta tane ağırlığı 2.04 g ile Sönmez-2001 çeşidinin 4. hasat zamanında elde edilen tohumlarına 100 ppm gibrellik asit dozunun uygulanmasında ve 2.03 g ile Bezostaja-1 çeşidinin 4. hasat zamanında elde edilen tohumlarındaki kontrol uygulanmasında belirlenmiştir. Ayrıca verime etki eden faktörlerden birisi olan 1000 tane ağırlığı özelliği için en yüksek 1000 tane ağırlığı 53.93 gr ile Bezostaja-1 çeşidinin 5. hasat zamanına ait tohumlara uygulanan 100 ppm gibberellik asit dozunda gözlenmiştir. Hamur olum dönemi sonunda hasadı yapılan tohumlara uygulanan 100 ppm gibberellik asit dozunun tane verimini arttırdığı gözlenmiştir.