Kültürel Yakınlık ve Jeopolitik Çıkarların Kesişiminde İran-Tacikistan İlişkileri

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Nazrin Alizada
Cited by: 0
References: 23

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

1979 İslam Devrimi sonrası İran’ın devrim ihracı ve muhafazakâr kültür yayma girişimleri, Orta Asya ülkelerinde dirençle karşılanmış ve ilişkiler buna müteakip yeniden şekillenmeye başlamıştır. Bu zaman İran bölgedeki küresel güçlerin karşı hareketleri karşısında etkinliğini yaygınlaştırmada sorunlarla karşılaşmıştır. Ancak Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından, İran için Orta Asya’da iş birliği ve nüfuz alanı yaratma fırsatları doğmuşsa da ideolojik yaklaşımlar çoğu Orta Asya devleti tarafından benimsenmemiştir. Bu bağlamda Tacikistan, İran’ın bölgedeki etkisinin görece başarılı olduğu bir örnek olarak öne çıkmış; özellikle ortak tarihi değerlerden yola çıkarak kültürel ve dini alanlardaki etkinliklerle ilişkiler geliştirilmiştir. Bunda Tacikistan’ın Sovyet dönemi boyunca dış dünyadan yalıtılmış durumda kalmasının büyük rolü olmuştur. Bu süreçte taraflar arasında zaman zaman dalgalanmalar yaşansa da her iki devleti sahip olduğu tarihi değerler ortak payda etrafında birleştirebilmiştir. Buradan hareketle çalışmada İran’ın “medeniyet köprüsü” söyleminin Tacikistan üzerindeki etkisi inşacılık kuramı çerçevesinde analize tabi tutulmuş ve bunun yanı sıra neorealist perspektiften bölgesel güç dengelerinin söz konusu ilişkilerde yarattığı kısıtlar ve aynı zamanda jeopolitik ile jeoekonomik iş birliği imkânları değerlendirilmiştir. Ayrıca elde edilen temel bulgu ise ortak Fars kimliği, edebî miras ve kültürel yakınlığın iki ülke ilişkilerinde yumuşatıcı bir unsur olarak işlev görmekle birlikte, bu bağların tek başına ilişkilerin istikrarını sağlamada yetersiz kaldığıdır.

Fields of Study & Subjects

Central Asia Education and Culture International Relations and Foreign Policy Politics and Conflicts in Afghanistan Pakistan and Middle East

Publication details

Journal / source
İçtimaiyat
Volume
10
Issue
1
Pages
147–165
Publication date
26 March 2026
Language
TR