İnkılâplar Karşısında Darülfünûn: Eleştiriler ve Kurumsal Tasfiyeye Giden Süreç

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Mehmet Zakir Sarıkaya
Cited by: 0
References: 24

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Bu çalışma, Osmanlı modernleşmesinin yükseköğretimdeki en önemli mirası olan Darülfünûn’un, Cumhuriyet’in ulus-devlet inşası sürecinde karşılaştığı meşruiyet krizini, maruz kaldığı eleştirileri ve 1933 Üniversite Reformu ile sonuçlanan tasfiye sürecini çok boyutlu bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihsel ve betimleyici bir analiz yönteminin benimsendiği araştırmada dönemin siyasi aktörlerinin söylemleri, Kadro dergisi çevresinin ideolojik eleştirileri, 1932’de gerçekleştirilen Birinci Türk Tarih Kongresi’ndeki tartışmalar ve Prof. Albert Malche’ın raporu mercek altına alınmıştır. Çalışmada, Darülfünûn’un Cumhuriyet devrimlerine, özellikle Türk Tarih Tezi ve devletçilik politikalarına, beklenen akademik ve ideolojik desteği vermemesinin kurumun kapatılmasına neden olduğu tespit edilmiştir. Özellikle resmî tarih tezine getirilen bilimsel itirazlar, bir kırılma noktası olmuştur. Ayrıca, Ahmet Ağaoğlu gibi liberal görüşlü ve Serbest Cumhuriyet Fırkası ile iltisaklı hocaların hedef alınması, sürecin sadece bilimsel değil, aynı zamanda siyasi bir hesaplaşma boyutunu taşıdığını ortaya koymaktadır. Çalışma, İsviçreli uzman Albert Malche’ın hazırladığı rapordaki yapısal ve metodolojik yetersizlik tespitlerinin, hükûmet tarafından radikal bir kadro temizliği için bilimsel bir meşruiyet aracı olarak kullanıldığını vurgulamaktadır. Yapılan çalışma, 1933 Reformu’nun salt akademik kaliteyi artırma hamlesi olmaktan öte eski kadroların büyük oranda tasfiye edilerek rejimin ideolojik ilkelerine sadık, milli ve inkılapçı kimliğe sahip İstanbul Üniversitesi’nin inşa edildiği politik bir yeniden yapılanma projesi olduğunu ortaya koyması bakımından önem arz etmektedir.

Fields of Study & Subjects

Historical Turkish Studies Historical Education Studies Worldwide Turkey's Politics and Society

Publication details

Journal / source
Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi
Volume
9
Issue
1
Publication date
22 March 2026
Language
TR