Kur’ân-ı Kerîm’de Şeddeli Kelimeler ve İdğâm Olgusu: Tecvit Terminolojisi Açısından Sistematik Bir İnceleme

Kur’ân-ı Kerîm’in doğru ve kurallara uygun biçimde okunmasını sağlayan esaslar arasında, idğâm olgusu da bulunmaktadır. İdğâm, üzerinde şedde bulunmayan iki harfin telaffuz temelli kaynaşması demektir. Bununla birlikte lafzen şeddeli olarak yazılan kelimeler de fonetik açıdan benzer bir birleşme izlenimi vermektedir. Ancak şeddeyi, gerçekleşmiş bir idğâmın zorunlu göstergesi olarak kabul etmek, ilmî açıdan yanıltıcı sonuçlar doğurabilmektedir. Bu sebeple idğâm ile şedde arasındaki ilişkinin doğru kavranamaması, tecvit literatüründe çeşitli kavramsal karışıklıklara neden olmaktadır. Bu karışıklığın en belirgin örneği, Kur’ân’daki tüm şeddeli kelimelerin idğâm-ı misleyn kapsamında değerlendirilmesi şeklindeki yaygın kabuldür. Bu çalışma, söz konusu kavramsal karışıklığı gidermeyi ve şedde-idğâm ilişkisine terminolojik netlik kazandırmayı amaçlamaktadır. Böylece Kur’ân eğitiminde doğru terminolojik çerçevenin yerleşmesine katkı sunmayı ve hem akademik literatüre hem de uygulamalı öğretime önemli bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir. Çalışma, daha önce detaylı olarak incelenmemiş konuyu sistematik bir şekilde temellendirerek sunması bakımından önemli görülmektedir. Bu aşamada Kur’ân’daki şeddeli kelimeler fiil, isim, edat ve harf-i cer ana başlıkları altında kelimelerin etimolojik ve morfolojik özellikleri sunularak incelenmektedir. Böylece, tefsir-tecvit ve tecvit-sarf ilişkisi bağlamında, ilgili kelimelerin kapsamlı bir şekilde tahlil edilmesi amaçlanmaktadır. İncelenen kelimeler, ilgili literatür taraması ışığında deskriptif bir yaklaşımla değerlendirilmektedir. Çalışmanın temel bulgularından biri, idğâm-ı misleyn olarak isimlendirilen bazı kelimelerin, ilgili âyetin anlamına dair zihinsel tasavvuru etkileyebilmesidir. Bu durum, âyetin anlamının değişmesinin yanı sıra kelimenin etimolojik yapısına dair yanıltıcı bilgiler sunma riskini de beraberinde getirmektedir. Çalışmada, her şeddeli kelimenin idğâm-ı misleyn olmadığı tespit edilmekte; ayrıca herhangi bir idğâm türüyle açıklanamayan kelimelerin tecvit terminolojisinde “teşdîd/müşedded” başlığı altında değerlendirilmesinin, kavramsal ayrışmayı netleştirdiği ve muhtemel anlam sapmalarının önüne geçtiği sonucuna ulaşılmaktadır.