Söz ve Bellekte Kadın: Türk Atasözleri Üzerine Bir İnceleme
Summary
No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.
Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.Abstract
Atasözleri, toplumların tarihsel deneyimlerinden süzülerek gelen ve kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü kültür ürünleri olarak toplumsal zihniyetin taşıyıcılarıdır. Atasözlerinin hangi toplumsal yapıyı yansıttığını, iletmek istediği mesajla görmek mümkündür. Anadolu coğrafyasındaki Türk atasözleri incelendiğinde kadınların toplumdaki konumu ve görevleri ortaya çıkmaktadır. Araştırmada atasözleri aracılığıyla üretilen kadın temsillerinin hangi söylemler üzerinden inşa edildiği, bu söylemlerin nasıl kuşaktan kuşağa aktarıldığı ve günümüz dijital kültür ortamında nasıl dönüştürülmeye çalışıldığı ele alınmaktadır. Bu doğrultuda Ömer Asım Aksoy’un Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü temel kaynak olarak alınmış; içerik analizi yöntemiyle kadın vurgusu içeren 63 atasözü tespit edilerek tematik sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, Türk atasözlerinde kadın temsillerinin büyük ölçüde ataerkil değerler doğrultusunda kurgulandığını; kadının çoğunlukla ev içi rollerle sınırlandırıldığını, akıl ve otorite bakımından ikincil konuma yerleştirildiğini ve bazı örneklerde fiziksel şiddetin söylemsel olarak meşrulaştırıldığını göstermektedir. Olumlu kadın temsillerinin ise çoğunlukla annelik, eşlik ve ev düzeni gibi roller üzerinden idealize edildiği; ancak bu idealizasyonun da kadını belirli toplumsal kalıplar içinde sabitlediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte dijital kültür ortamında atasözlerinin eleştirel biçimde yeniden dolaşıma sokulduğu ve ataerkil söylemlerin karşı-söylemler aracılığıyla sorgulanmaya başlandığı görülmektedir. Çalışma, Türk atasözlerinin kadınlara ilişkin toplumsal cinsiyet kalıplarını tarihsel süreklilik içinde yeniden üreten güçlü söylemsel araçlar olduğunu; ancak dijital kültür bağlamında bu belleğin dönüşüm potansiyeli taşıdığını göstermektedir.
Fields of Study & Subjects
Cultural and Sociopolitical Studies
Folklore
Mythology
and Literature Studies
Gender and Feminist Studies
Publication details
- Journal / source
- Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi
- Volume
- 10
- Issue
- 1
- Pages
- 476–494
- Publication date
- 30 March 2026
- Language
- TR