CMIP6 Küresel İklim Modelleri ile Gelecek Yağış ve Sıcaklık Tahminleri: Diyarbakır için Bir Uygulama

Değişen iklimle birlikte küresel ölçekte sıcaklıklarda artış ve yağış rejimlerinde farklılıklar gözlenmektedir. Bunun sonucunda bazı bölgelerde ve dönemlerde kuraklık yaşanırken, diğerlerinde ise taşkınların sıklığı ve şiddetinde artışlar görülmektedir. İklim kaynaklı doğal afetlerin gelecekte nasıl değişeceğine ilişkin tahminler ve bu değişimlerin olası etkilerinin ortaya konulması, alınacak önlemlerin belirlenmesinde ilk adımı oluşturmaktadır. Bu çalışma, Diyarbakır ili özelinde afet risklerinin ve etkilerinin azaltılmasına yönelik bilimsel temelli politikaların geliştirilmesine katkı sağlamak amacıyla, gelecekteki yağış ve sıcaklık değerlerinin tahminine odaklanmaktadır. Çalışmada, iklim modellerinin daha yüksek çözünürlükte ve daha ayrıntılı fiziksel süreçlerle çalışmasına imkân tanıyan Birleştirilmiş Model Karşılaştırma Projesi Faz 6 (CMIP6) kapsamında yer alan 24 farklı Küresel İklim Modeli (GCM) kullanılmıştır. Geçmiş, mevcut ve gelecekteki yağış ile sıcaklık değerleri; CMIP6 tarihsel deney senaryosu ve iki farklı Paylaşımlı Sosyoekonomik Rota (SSP2-4.5 ve SSP5-8.5) senaryosu aracılığıyla simüle edilmiştir. GCM’lere ait simülasyonların seçilen istasyona en yakın konuma indirgenmesi ve modelleme kaynaklı yanlılıkların düzeltilmesi için CMhyd yazılımı kullanılmış, yanlılıkların düzeltilmesinde doğrusal ölçeklendirme yöntemi tercih edilmiştir. CMIP6 tarihsel deneyi kapsamındaki yanlılıkları düzeltilmiş yağış ve sıcaklık simülasyonları istasyon verileriyle karşılaştırılarak en iyi performans gösteren GCM’ler belirlenmiştir. Daha sonra bu GCM’lere ait orta etki SSP2-4.5 ve yüksek etki SSP5-8.5 senaryoları kapsamındaki yanlılıkları düzeltilmiş yağış ve sıcaklık projeksiyonları üzerinden Diyarbakır ili ikliminin gelecekte nasıl değişebileceği değerlendirilmiştir. Sonuçlar, iklim değişikliğinin Diyarbakır’da sıcaklıkları artırıp yağışları azaltarak etkilerini sürdüreceğini ve bu çerçevede bölgesel uyum stratejilerinin geliştirilmesinin kaçınılmaz olduğunu ortaya koymaktadır.