Heuristics and biases as the basis for the maxim interpretatio cessat in claris

Paremia interpretatio cessat in claris funkcjonuje w polskim dyskursie prawnym. Pomimo że jej treść oraz stosunek do pokrewnej maksymy interpretatio cessat in claris budzą wątpliwości, można uznać ją za element wykształconej kultury prawnej. Z tych względów podejmowanie badań nad nią znajduje uzasadnienie. Przedmiotem niniejszego artykułu jest spojrzenie na paremię interpretatio cessat in claris przez pryzmat heurystyk wydawania sądów, które za sprawą badań prowadzonych od początku lat 70. XX. w. przez Daniela Kahnemana i Amosa Tversky’ego stały się nieodłączną częścią psychologii. Celem przeprowadzonej analizy jest wyjaśnienie, jaki jest związek pomiędzy paremią interpretatio cessat in claris a wyróżnianym w ramach nauk psychologicznych myśleniem heurystycznym. Za tezę badawczą artykuł przyjmuje twierdzenie, że maksyma ta może wiązać się z heurystykami wydawania sądów w ten sposób, iż rozumowanie heurystyczne w niektórych przypadkach stanowi jej psychologiczną podstawę przy określonym rozumieniu „jasności”. Prowadzona analiza ma służyć weryfikacji bądź falsyfikacji tak postawionej tezy. Z uwagi na niejednolitość sposobów rozumienia maksymy interpretatio cessat in claris oraz rozbieżności w przedmiocie relacji, w jakiej pozostaje ona wobec zasady clara non sunt interpretanda, na potrzeby niniejszego artykułu konieczne jest również rozgraniczenie obu paremii, aby skoncentrować się wyłącznie na stanowiącej przedmiot rozważań zasadzie interpretatio cessat in claris.