AHP yöntemiyle Kdz.Ereğli (Zonguldak) ilçesinin heyelan duyarlılık analizi

Dünya’nın birçok bölgesinde insan yaşamını olumsuz etkileyen afetler meydana gelmektedir. Türkiye tektonik, klimatik, jeomorfolojik ve hidrolojik özellikleri nedeniyle çeşitli doğal afetlerin etkisi altında kalmaktadır. Coğrafi şartların şekillendirdiği bu afetlerin maddi ve manevi zararlarını azaltmak amacıyla geleneksel yöntemlerin yanı sıra zamanla teknolojik yöntemler de geliştirilmiştir. Bu çalışmada, 19 Kasım 2023’te Karadeniz (Kdz.) Ereğli’yi etkileyen fırtına, sel ve heyelan olaylarından yola çıkarak dokuz kriterli AHP yöntemiyle heyelan duyarlılık analizi yapmak ve riskin fazla olduğu alanları belirlemek amaçlanmıştır. Birden fazla afetin etkilediği ilçede yer alan ve afetlerden olumsuz etkilenen bölgelerde bulunan okul sayısı ve bu okulların coğrafi şartları tespit edilmiştir. AHP analizi sonucunda litolojik olarak kırıntılı ve karbonatlı tabakaların ve yoğun drenaj sisteminin bulunduğu, uzun süredir tarım yapılan, yol ve diğer inşaat faaliyetlerinin fazla olduğu bölgelerin heyelan riski daha yüksek çıkmıştır. Araştırma alanının %40’ı orta riskli, riskli ve çok riskli arazilerden oluşmaktadır. Orta ve üstü riskli alanlarda meydana gelen heyelan oranı analiz edildiğinde sonuç % 66,4 çıkmıştır. Heyelan duyarlılık haritası ile noktasal okul verileri Zonal Statistics aracı ile analiz edildiğinde, 30 okulun orta riskli ve riskli heyelan alanında yer aldığı belirlenmiştir. Yapılan arazi çalışmalarından elde edilen bilgilerle, riskli alanlarda bulunan bazı okulların yollarında, istinat duvarlarında çatlamalar ve yakın çevrelerinde toprak hareketleri tespit edilmiştir.