Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) Kapsamında Afetzede Kimliklendirmesi: Adli Bilimlerin ve Yönetim Biliminin Rolü

Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) çerçevesinde yürütülen Afetzede Kimliklendirmesi (DVI) süreçleri, adli bilimler ve yönetim bilimlerinin kesişim noktasında kritik bir öneme sahiptir. Bütünleşik afet yönetimi prensipleri doğrultusunda yapılandırılan bu süreçler, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrasında ortaya çıkan operasyonel gereklilikler ve karşılaşılan güçlükler ışığında değerlendirilmektedir. Mevcut planın teorik kurgusu ile saha uygulamaları arasındaki yapısal boşluklar; büyük ölçekli afet senaryolarına yönelik hazırlık yetersizliklerini, koordinasyon zafiyetlerini ve teknik veri yönetimi sorunlarını gün yüzüne çıkarmıştır. Mevcut idari yapılanmada "Afet Kimliklendirme ve Defin Çalışma Grubu"nun ana çözüm ortağı olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın belirlenmiş olması, adli uzmanlık gerektiren süreçlerin yönetimi noktasında işlevsel bir uyumsuzluk yaratmaktadır. Bu durum, bilimsel kimliklendirme protokolleri ile hızlı defin önceliği arasında yöntemsel çatışmalara yol açarak hukuki, sosyal ve miras hukukuna dayalı hak kayıpları riskini artırmaktadır. Uluslararası INTERPOL standartları ve adli tıp disiplininin gereklilikleri uyarınca, kimliklendirme faaliyetlerinin defin işlemlerinden idari olarak ayrıştırılması ve bu grubun ana çözüm ortağının uzmanlık kapasitesi doğrultusunda Adalet Bakanlığı bünyesindeki Adli Tıp Kurumu olarak revize edilmesi gerekmektedir. TAMP’ta söz konusu iş bölümüne uygun görev tanımlarını ve kurumsal ayrışmayı yansıtacak yönde bir revizyon yapılması zorunlu görünmektedir. TAMP’ın operasyonel verimliliğinin artırılması ve toplumsal adaletin tesisi amacıyla, kurumsal rollerin bilimsel yetkinliklere göre yeniden tanımlandığı sistemsel bir reform ihtiyacı ön plana çıkmaktadır.