Kent Kimliği, Hafıza ve Mekân: Samsun Yabancılar (Rus) Pazarı Örneği

Samsun Yabancılar Pazarı, kentin ticari ve toplumsal hafızası açısından önemli bir mekân olup, zaman içinde dönüşerek günümüzde daha homojen bir yapıya bürünmüştür. Kentler, yalnızca fiziksel alanlar olmanın ötesinde, kimliklerin inşa edildiği, hafızanın korunduğu ve toplumsal ilişkilerin şekillendiği dinamik yapılar olarak sosyolojik bir anlam taşımaktadır. Bu araştırma, Samsun Yabancılar Pazarı’nın kent kimliği ve sosyal hafızaya ilişkisini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, katılımcılara amaçlı örneklem yöntemi ile ulaşılmış ve Samsun Yabancılar Pazarında faaliyet gösteren 10 esnaf ile “Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu” uygulanarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde, pazarın ticari işlevinin yanı sıra kentin hafızası ve kimlik üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın geçerliği ve güvenirliğinin sağlanabilmesi amacıyla gerekli önlemler alınmış ve elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Bu doğrultuda, örneklemden elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle değerlendirilmiş olup, yapılan kapsamlı analizler ve çıkarımlar sonucunda özellikle yaşlı bireyler için pazarın nostaljik bir anlam taşıdığını ve geçmişin bir uzantısı olarak görüldüğünü, genç katılımcıların ise pazarı tüketim alışkanlıkları ve modern kent yaşamı ile ilişkilendirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, eğitim seviyesi yükseldikçe, pazarın kent kimliğindeki rolüne yönelik farkındalığın arttığı gözlemlenmiştir. Samsun Yabancılar Pazarı’nın, yalnızca ekonomik bir alan olmanın ötesinde, yerel halk için sosyal ve kültürel etkileşimin sürdüğü bir mekân olarak kentsel hafızanın şekillenmesine katkıda bulunduğu görülmektedir. Bu çerçevede, kent mekânlarının hafıza ve kimlik inşasındaki rolüne ilişkin farkındalığı artırmaya yönelik kentsel politika ve planlamaların geliştirilmesi önerilmektedir. Çalışma, kentsel hafıza ve kimlik üzerine yapılan araştırmalara katkı sunarak, mekânsal dönüşüm süreçlerinin sosyolojik etkilerini anlamaya yardımcı olmayı hedeflemektedir.