Türk Siyasal Hayatında Kırsal Modernleşme Yarışı: 1969 ve 1973 Seçim Beyannameleri Işığında CHP’nin “Köykent” ve MHP’nin “Tarım Kent” Projelerinin Karşılaştırmalı Analizi

Read full text Summarise with VIRAT
Authors: Mehmet Zakir Sarıkaya
Cited by: 0
References: 17

Summary

No summary yet. VIRAT can read this paper and write a plain-language summary of its aim, methods, key findings and limitations.

Summarise with VIRAT Free to try with your Science Catalogs account.

Abstract

Bu çalışma, Türk siyasal hayatının 1960’lı yılların sonu ve 1970’li yılların başında deneyimlediği kırsal modernleşme yarışını, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) “Köykent” ve Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) “Tarım Kent” projeleri ekseninde analiz etmektedir. Çalışmanın temel sorunsalı, Türkiye’de 72 bin gibi sürdürülemez bir sayıya ulaşan dağınık yerleşim birimine kamu hizmetlerini ulaştırmanın teknik ve mali imkânsızlığı ile bu durumun tetiklediği kontrolsüz kent göçü ve beraberinde gelen “gecekondu sefalethaneleri” sorunudur. Araştırmanın amacı, her iki partinin bu yapısal tıkanıklığa getirdiği çözüm önerilerini, mülkiyet rejimi, ekonomik örgütlenme ve sosyo-kültürel insan tasarımı açısından karşılaştırmalı olarak inceleyerek, bu projelerin Türk kırsal modernleşme tarihindeki yerini belirlemektir. Literatür taramasında Köykent ve Tarım Kent projelerinin etraflıca ele alındığı ancak bu iki projenin karşılaştırmalı şekilde analiz edilmediği görülmektedir. Bu nedenle yapılan çalışma literatürdeki bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Yöntem olarak, partilerin 1969 ve 1973 seçim beyannamelerindeki orijinal metinler ile konuyla ilgili sosyolojik literatürün nitel karşılaştırmalı analizi tercih edilmiştir. Araştırma bulguları, her iki projenin de mekânsal toplulaştırma ve sanayiyi köylünün ayağına götürmeyi hedefleyen yerinde kentleşme stratejilerinde birleştiğini ortaya koymaktadır. Ancak uygulama yöntemlerinde ideolojik bir kopuş yaşanmaktadır: CHP, “Toprak işleyenin, su kullananındır” ilkesiyle feodal yapıların tasfiyesini ve “Halk Sektörü” aracılığıyla üretimin özerk kooperatiflerce yönetilmesini savunurken; MHP, mülkiyetin kutsallığını koruyarak “Millet Sektörü” anlayışıyla sermayeyi anonim şirketler üzerinden tabana yaymayı ve sanayileşmeyi “mektep-cami” senteziyle manevi değerlerle bütünleştirmeyi hedeflemiştir. Çalışma sonucunda, 1970’li yılların siyasi istikrarsızlığı, ekonomik krizler ve bürokratik direnç nedeniyle projelerin pilot uygulamalardan öteye gidemediği, ancak köylüyü modernleşmenin edilgen bir nesnesinden “kurucu bir öznesine” dönüştürme iddiasını paylaştıkları saptanmıştır.

Fields of Study & Subjects

Historical Turkish Studies Turkish Urban and Social Issues Architecture Modernity and Design

Publication details

Journal / source
Kent Akademisi
Volume
19
Issue
3
Pages
1–18
Publication date
30 March 2026
Language
TR