Korkuluksuz Yaşam (Leben ohne Geländer): Felix Zawodsky’nin Eserinde İşçi Göçü Öncesi Türk İmgesi

Alman ve Avusturya kültür tarihi araştırmaları, Türk imgesini genellikle 1961 İşgücü Anlaşması sonrası oluşan konuk işçi stereotipi üzerinden okumaktadır. Oysa 1950’ler, Birinci Dünya Savaşı’ndan tevarüs eden silah arkadaşlığı (Alm. Waffenbrüderschaft) hafızasının canlı olduğu ve hiyerarşik bakışın henüz yerleşmediği özgün bir ara dönemdir. Bu çalışma, Avusturyalı filolog Dr. Felix Zawodsky’nin 1958 yılında Nürnberg’de Luken & Luken tarafından yayımlanan Umgang mit Völkern: Türken eserini merkeze alarak, göç öncesi Türk algısını imagolojik bir perspektifle analiz etmektedir.Siyasi baskılar nedeniyle Viyana’dan ayrılarak bir kültür mültecisi olarak Türkiye’ye gelen Zawodsky, 1948-1958 yılları arasında İstanbul’da katılımcı bir gözlemci ve fiili bir kültür ataşesi gibi hareket etmiştir. Eser, yazarın Karl May romanlarıyla kurgulanan Vahşi Doğu imgesini yıkarak yerine Batı’ya sadık, modernleşen soylu bir müttefik imgesi inşa etme çabasını yansıtır. Ancak yazar, geliştirdiği Leben ohne Geländer (Korkuluksuz Yaşam) metaforuyla Türkleri güvenlik yerine kadere güvenen, rasyonel değil anlık yaşayan bireyler olarak tanımlayarak, Avrupalı öznenin planlı oto-imajını olumlayan özcü bir yaklaşımı yeniden üretir. Sonuç olarak bu çalışma, Türklerin Alman kamuoyunda henüz vasıfsız iş gücü olarak kodlanmadığı, aksine seçkin öğrenci veya "ticari ortak" olarak algılandığı son tarihsel dönemeci belgeleyen bir kültür tarihi analizidir.