Engelliliğin Tespitindeki Mevzuat

Engellilik, bireyin fiziksel, zihinsel veya duyusal yetilerindeki kayıplar nedeniyle toplumsal yaşama eşit katılımının kısıtlanmasıyla ortaya çıkan, tıbbi olduğu kadar çevresel ve sosyal faktörlerle şekillenen dinamik bir durumdur. Dünya genelinde engellilik kavramı tıbbi modelden sosyal modele dönüşmüşş; Birleşmiş Milletler’in 1971’den itibaren yayımladığı bildirgeler ve 2006 tarihli Engelli Hakları Sözleşmesi bu yaklaşımı güçlendirmiştir. Türkiye’de engellilikle ilgili yasal çerçeve özellikle 2005 tarihli 5378 sayılı Kanun ile şekillenmiş; eğitim, sağlık, istihdam, erişilebilirlik ve rehabilitasyon alanlarında devletin sorumlulukları tanımlanmıştır. Engellilik oranının belirlenmesi uluslararası ölçütlere dayalı, multidisipliner değerlendirmeyi esas alan yönetmeliklerle yürütülür. Tarihsel süreçte Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü, Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Yönetmelikleri gibi düzenlemeler kullanılmış; güncel olarak 2019’da yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik ve ÇÖZGER Yönetmelikleri uygulanmaktadır. Ayrıca AMA kılavuzu dünya genelinde yaygın bir değerlendirme yöntemidir. Mevzuatın etkinliği, düzenlemelerin sahada uygulanması, güncellenmesi ve hekimlerin etik–bilimsel sorumluluklarını yerine getirmesiyle mümkündür. Engelli bireylerin onurlu, bağımsız ve eşit yaşam hakkı için toplumsal farkındalık ve erişilebilirlik temel önem taşımaktadır.