Film Çalışmalarında Yapboz Anlatı: Yapının Sökümü

Yapboz anlatılar, izleyiciyi doğrusal olmayan bir yapı içinde aktif bir anlam kurma sürecine davet ederek klasik anlatı kalıplarının dışında kalan ve çağdaş film anlatı türlerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Yapboz anlatılar, hikâyeyi parçalar hâlinde sunarak izleyiciyi aktif bir çözücüye dönüştürür ve böylece izleyici ipuçlarını takip ederek büyük resmi zihinsel olarak tamamlamaktadır. Bu bölümde, çağdaş sinemanın parçalanmış zaman kurgusuna dayanan yapboz anlatı Christopher Nolan tarafından yönetilen Memento (2000) ve Denis Villeneuve’ün yönettiği Memento (2013) filmleri üzerinden ele alnımaktadır. Memento (2000), ters kronolojik ilerleyen yapısıyla karakterin bellek kaybını doğrudan anlatı formu içerisine yerleştirir öte yandan Enemy (2013) ise ikiz karakter motifini parçalı bir anlatı örgüsüyle birleştirerek belirsizlik ve öznel gerçeklik deneyimini öne çıkarır. Her iki film de modern sinemada anlatı güvenilirliğinin nasıl sorgulandığını ve izleyici konumunun nasıl yeniden tanımlandığını göstermesi bakımından önem taşır. Sonuç olarak bu bölümde, yapboz anlatının temel gücünün izleyiciyi sürekli yeniden sorgulamaya iten bir parçalı yapıdan kaynaklandığı ortaya konmuş ve her iki filmin de yalnızca birer hikâye olarak değil, aynı zamanda izleyicinin aktif bilişsel süreçlerini harekete geçiren bir bulmaca olduğu tartışılmaktadır.