Bir Şehri Çocuklara Anlatmak: Görsel Okuryazarlık Bağlamında “Budapest Böngésző” Kitabının İncelenmesi

Resimli kitap olarak ara-bul türündeki kitapların çocuk edebiyatı ve görsel okuryazarlık literatüründeki konumu henüz derinlemesine tartışılmamıştır. Bulmaca-etkinlik yapısına da sahip bu kitaplar, görsel yoğunluk ve saklı ögeler yoluyla çocuğun aktif bir arayıcıya dönüşmesini sağlamakta; mekânsal ilişkiler kurma ve çok katmanlı sahneleri anlamlandırma gibi bilişsel ve estetik süreçleri harekete geçirmektedir. Bu çalışma, Zsolt Vidák’ın Budapest Böngésző - Streets of Budapest (2023) adlı iki dilli ara-bul türündeki resimli kitabını görsel okuryazarlık ve etkileşimli resimli kitap okuma yaklaşımları ışığında inceleyerek, çağdaş çocuk edebiyatında bir şehrin çocuklara nasıl anlatılabileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde içerik analizi yöntemiyle kitabın metinsel ve görsel ögeleri ayrıntılı biçimde incelenmiş; kitabın çizeri ve yazarı olan Zsolt Vidák ile de bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sonucunda beş temel tema belirlenmiştir: okur katılımı ve çocuğa görelik, görsel anlatım ve mizah, kent simgeleri ve kültürel aktarım, iki dilli yapı ve pedagojik boyut. Bulgular, kitabın çocukların görsel okuryazarlığını, mekânsal algısını, kültürel farkındalığını ve yaratıcılık becerilerini geliştirme potansiyeline sahip olduğunu; iki dilli yapısının da dilsel farkındalıkları artırma ve farklı kültürlere duyarlılık geliştirme açısından önemli olabileceğini göstermektedir. Çalışma, ara-bul türünün pedagojik ve görsel değerine ilişkin literatürdeki boşluğa odaklanmakta, çocuk edebiyatında görsel temelli nitelikli şehir anlatılarının eğitim ve kültürel aktarım açısından taşıdığı olanaklara dikkat çekmektedir.