TÜRKİYE’DE DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR İLE EKONOMİK BÜYÜME, İHRACAT, İSTİHDAM VE ENFLASYON ARASINDAKİ İLİŞKİ: FOURIER KANITLAR

Doğrudan yabancı yatırımlar(DYY) gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyüme, ihracat-ithalat dengesi, istihdam oluşturma potansiyelini etkilediği için literatürde tartışılan konular arasında yerini almaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de 1991 -2024 yılları arasındaki dönemde DYY ile ekonomik büyüme, ihracat, enflasyon ve istihdam arasındaki ilişkiyi ileri düzey Fourier tabanlı ekonometrik yöntemler aracılığıyla geniş çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Türkiye özelinde; yapısal kırılmaların ve frekans bileşenlerinin analiz edildiği Fourier temelli yeni testlerin uygulandığı çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda çalışmada ilk olarak serilerin durağanlık yapılarının ele alındığı Kesirli Frekans Fourier ADF birim kök testi uygulanmıştır. Daha sonra makro ekonomik performans göstergelerinden olan DYY ile ekonomik büyüme, ihracat, enflasyon ve istihdam arasındaki nedensel ilişkiler üzerinde durulmuştur. Yapılan analiz neticesinde; DYY’dan istihdam ve ekonomik büyüme değişkenlerine doğru tek yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir nedensellik ilişkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum Türkiye’de DYY’ın sadece üretim hacmini olumlu yönde etkilemekle sınırlı kalmadığı aynı zamanda işgücü piyasasına da önemli katkılar sağladığını ortaya koymaktadır. Türkiye’nin kalkınma hedeflerini olumlu yönde etkilediği, ekonomik verimliliği ve rekabet gücünün arttırılmasını desteklediği de gözlemlenmektedir. Çalışma geleneksel doğrusal modellerin dikkate almadığı yapısal kırılmaları ve dönemsel dalgalanmaları belli bir analiz çerçevesinde entegre eden Fourier tabanlı ileri düzey ekonometrik tekniklerin uygulanmasıyla metodolojik olarak özgünlük kazanmaktadır. Bu açıdan çalışma literatüre yenilikçi bir yöntemsel katkı sunmakta ve karar alıcılar bakımından DYY’ın istihdam oluşturarak sürdürülebilir büyüme hedeflerinin gerçekleşmesine dair uygulamaya dönük öneriler sunmaktadır.