FRANSA MERKEZ BANKASI’NIN BATI VE ORTA AFRİKA’DAKİ ROLÜ: BAĞIMLILIK KURAMI TEMELLİ BİR İNCELEME

Bu çalışma, Fransa Merkez Bankası’nın (Banque de France) Batı ve Orta Afrika ülkelerinde oluşturduğu parasal düzenlemelerin, bağımlılık kuramı çerçevesinde nasıl bir finansal ve mali bağımlılık ilişkisi ürettiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel motivasyonu, sömürgecilik sonrası dönemde resmi bağımsızlıklarını kazanan Afrika ülkelerinin, para politikaları ve finansal yönetişim mekanizmaları aracılığıyla yeni-sömürgeci bağımlılık ilişkileri içinde kalmaya devam edip etmediklerini ortaya koymaktır. Çalışma, nitel ve disiplinlerarası bir analitik çerçeve benimseyerek tarihsel analiz, eleştirel Uluslararası Politik İktisat yaklaşımı ve bağımlılık kuramını birlikte kullanmaktadır. Yöntemsel olarak, Fransa’nın sömürgecilik döneminden günümüze uzanan parasal ve kurumsal düzenlemeleri tarihsel süreklilikler çerçevesinde incelenmiş; özellikle CFA frangı sistemi, finansal bağımlılık ve mali egemenlik kavramları bağlamında değerlendirilmiştir. Çalışmanın bulguları, CFA frangı aracılığıyla sürdürülen parasal yapının, Batı ve Orta Afrika ülkelerinin para politikası özerkliğini sınırladığını, dış finansman bağımlılığını derinleştirdiğini ve ekonomik entegrasyon süreçlerini merkez ülke lehine şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu parasal düzenin yalnızca ekonomik göstergeler üzerinde değil, politik karar alma mekanizmaları ve kalkınma stratejileri üzerinde de belirleyici etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, finansal bağımlılığın güncel parasal mekanizmalar aracılığıyla nasıl yeniden üretildiğini göstererek, bağımlılık kuramının çağdaş finansal ilişkiler bağlamında yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır. Aynı zamanda, Afrika ülkelerinin parasal egemenlik arayışları ve bölgesel ekonomik bütünleşme politikalarına ilişkin eleştirel politika çıkarımları geliştirmeyi hedeflemektedir.