MARCEL AYMÉ’NİN DUVARGEÇEN ÖYKÜSÜNDE İKTİDAR, BEDEN VE MEKÂN: FOUCAULT TEMELLİ BİR OKUMA

Modern edebiyat, yalnızca bireyin iç dünyasını değil, aynı zamanda onun toplumsal yapılarla ve iktidar ilişkileriyle kurduğu etkileşimleri kavramsallaştıran eleştirel bir söylem alanı oluşturur. Bu etkileşimlerin en belirgin yansımalarından biri ise bireyin bedeni üzerinden şekillenen denetim biçimlerinde ortaya çıkar. Modern toplumlarda beden, yalnızca biyolojik bir varlık değil; aynı zamanda iktidarın işlediği, biçimlendirdiği ve disipline ettiği bir alan olarak düşünülür. Bu çerçevede, bedenin nasıl denetlendiği, sınırlandırıldığı ya da bir direniş alanına dönüştüğü sorusu, edebî anlatılarda iktidar ilişkilerini anlamak açısından önemli bir kapı aralar. Bu çalışma, Marcel Aymé’nin Duvargeçen adlı öyküsünü Michel Foucault’nun beden, iktidar ve mekân ekseninde geliştirdiği düşünsel çerçeve doğrultusunda ele almaktadır. Duvarlardan geçebilmek gibi doğaüstü bir yeteneğe sahip sıradan bir memurun başından geçenleri konu edinen bu öykü modern toplumun beden üzerindeki denetim yapısını ironik bir dille sorgular. Nitel bir metin çözümlemesine dayanan bu araştırmada, öykü karakterinin beden ve mekânla kurduğu ilişkiler dört aşamalı bir yapıda incelenmiştir. Bulgular, bireyin fiziksel sınırları aşarak iktidar denetiminden geçici olarak uzaklaştığını; ancak bu hareketin zamanla denetimsizlik, tükenme ve yeniden boyun eğme biçimlerinde yeni bir sıkışmaya dönüştüğünü göstermektedir.