Panna Kruszyńska i jej najbliżsi

Chęć przywrócenia pamięci o „pannie Kruszyńskiej” pojawiła się podczas pracy nad edycją przechowywanych w ANK notesów Zdzisława Tarnowskiego z opisem jego podróży na Bliski Wschód z 1891 r. Po zidentyfikowaniu jej imienia „Józia” – okazało się, że występuje ona a to w liście Henryka Sienkiewicza, a to wśród opisywanych przez Tarnowskiego współtowarzyszy wyprawy. Wiemy, że Józefa Kruszyńska popłynęła dahabiją aż do drugiej katarakty na Nilu wśród tak znanych postaci jak Andrzej Potocki z żoną Krystyną, Władysław Michał Pius Branicki z żoną Julią i córką Mają, Zdzisław Tarnowski i Kazimierz Pochwalski. Źródła rękopiśmienne z zasobu krakowskiego archiwum pozwoliły na uchwycenie losów zarówno Józefy Kruszyńskiej, jak i jej najbliższej rodziny.