Przezwyciężanie rozdarcia? Strategie podmiotowe Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Artykuł analizuje napięcia tożsamościowe w twórczości Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. Wyrażane przez autorkę poczucie uwikłania w żydowskie pochodzenie zostaje potraktowane jako punkt wyjścia do refleksji nad mechanizmami asymilacyjnymi i ich wpływem na postrzeganie miejsca urodzenia. Źródło tożsamościowego konfliktu tkwi w zderzeniu tożsamości „danej”, wynikającej z faktu narodzin w określonym kontekście topograficznym, kulturowym i społecznym, z tożsamością „nabytą”, wypracowywaną poprzez gesty emancypacyjne i performatywne. Jego przezwyciężaniu służą dwie strategie podmiotowe obecne w twórczości Herlinga-Grudzińskiego: pierwsza, oparta na imperatywie jednoznaczności, w której polskie miejsce urodzenia staje się centrum przynależności kulturowej i językowej, oraz druga, określana jako imperatyw postronności, polegająca na utrzymywaniu dystansu wobec doświadczenia żydowskiego przy jednoczesnym uznaniu go za część własnego „ja”.