Algoritmik Önyargı: Azınlık Kültürlerin Dijital Sanat Koleksiyonlarındaki Görünmezliği

Bu çalışmada, dijital sanat koleksiyonlarında azınlık kültürlerinin görünmezliğine sebep olan algoritmik önyargılar irdelenmiştir. Google Arts & Culture ile Europeana gibi büyük ölçekli platformların görsel sunum, veri toplama, taksonomi tasarımı ve etiketleme uygulamalarında Batı merkezli kabullerin pekiştirildiği; bunun sonucunda “marjinal” olarak addedilen gruplara ait eserlerin dijital kanondan uzaklaştırıldığı vurgulanmıştır. Çalışmanın ilgili problematiğinin analizi, “Algoritmik Önyargı”, “Önyargılı Verinin Köken Analizi”, “Sanat Eserleri Derlemelerinde Küratöryel Öznellik”, ve “Dijital Kültürel Sömürgecilik ve Temsil Dengesi” başlıkları altında yapılandırılmıştır. Görsel veri kümelerinin veri arkeolojisi yaklaşımı ile incelenmesi sonucu, bu kümelerin dijital küratöryel öznelliği tanımlayan insan faktörü, kentsel planlama, lojistik ve finansal altyapılarla beslenen kültürel-sosyo-teknik sistemler olduğu ve toplumsal gerçekliğin yeniden şekillendirilmesinde ne denli büyük bir rol üstlendikleri tespit edilmiştir. Son olarak, dijital kültürel miras platformlarında temsil adaleti ve hesap verilebilirliğin sağlanabilmesi için veri toplama ve etiketleme süreçlerinin tam şeffaflığa kavuşturulması, algoritma eğitim modelleme yaklaşımlarında kapsayıcılığın benimsenmesi ve algoritmik önyargının engellenmesi, uluslararası yapay zeka etik çerçevelerinin uygulanması ve bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması önerilmiştir.