DOĞU İLLERİMİZİN DÜŞMAN İŞGALİNE KARŞI VERDİĞİ MÜCADELEDE ERZURUM MÜDAFAA-İ HUKUK CEMİYETİNİN ROLÜ VE ÖNEMİ

Osmanlı Devleti son 150 yıl içinde dokuz savaş kaybetmişti. Ancak hiçbirinde Türk milleti yenilgiyi 4 yıl süren “1. Dünya savaşı” ndaki kadar acı bir biçimde hissetmemişti. Bu sebepledir ki, 30 Ekim 1918’ de imzalanan Mondros mütarekesi baştanbaşa bütün memlekette bir ferahlık yaratmıştır. Ayrıca 2 Kasım’ da bizzat sadrazam İzzet Paşa’nın yayımladığı tamime ek olarak padişahın umumi af ilanı gerçeklerin henüz tam farkında olmayan halkın, mağlubiyete rağmen, yetkili makamların tabloyu pembe göstermek için yaptıkları uğraşlarında sonucunda ümitlerini korumaya devam ediyor ve savaşın bitmiş, ateşkesin imzalanmış olmasına sevinmesine neden oluyordu. Fakat mütarekeyi izleyen günlerde 6. ve 7. Maddeye dayanarak İngilizlerin Musul’u işgaliyle başlayan tecavüz ve tahakkümler, gerçeklerin gözler önüne serilmesine ve umutların kırılmaya başlamasına sebep oldu. Tüm bu süreçlerde sonra Türk milletinin bağımsızlık özlemi ortaya çıkmıştır.