ADLİ MANZUMESİNDE ÖZDEMİROĞLU OSMAN PAŞANIN ŞARK SEFERLERİ

Sultan III. Murad döneminde Osmanlı ordusunun gerçekleştirdiği Şark Seferlerini (1578-1590) konu alan birçok fetihnâme kaleme alınmıştır. Bu fetihnâmelerde aktarılan temel konu Şark Seferleri sırasında yararlılık gösteren komutanların ortaya koydukları kahramanlıklardır. Bu manzume, Özdemiroğlu Osman Paşanın kahramanlıklarından ilham alınarak kaleme alınmış olmakla birlikte müellifinin bizzat olayların içinde bulunmuş olması nedeniyle oldukça önemlidir. Asıl adı İbrahim olan müellif, sancak beyliği yapmış ve aynı zamanda divan şairidir. Risalenin başlığında Hatifi ibaresi yer almasına rağmen eser içeriğinden müellifinin Adlî mahlasını kullanan bir divan şairi olduğu anlaşılmaktadır. Dostlarının tavsiyesi üzerine bu eseri telif etmeye karar veren müellif, eserini 1580 tarihinde tamamlamıştır. Yedi bölümden oluşan manzumede sefer sırasında görülen şehirler, Osmanlı ve Safevi ordularında görev yapan komutanlar, askerlikten siyasete, sosyal yaşamdan yerel halkın durumuna ve Osmanlı İmparatorluğunun izlediği dış politikaya dair önemli bilgilere rastlanmaktadır. Bu çalışmada müellifin tarihçiliği nüsha analizi üzerinden tahlil edilmiş ve birinci el kaynak durumunda olan manzumenin tarihî vesika olarak sunduğu bilgiler genel çerçeve içinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.