Yapı ve Tabakalaşma Bağlamında BİLSEMler ve Üstün Yetenekliler

Yapı, tabakalaşma ve özne ilişkiselliğinde üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin çok boyutlu rol ve etkilerinin analiz edildiği bu tez çalışmasında, karma yöntem tercih edilmiştir. Çalışma grubu olarak Türkiye’nin yedi ayrı bölgesinden 29 farklı şehirdeki 14-18 yaş arası 255 BİLSEM öğrencisine likert tipi soru içeren anket uygulanmış; ayrıca 10 farklı şehirde 63 BİLSEM velisi ve 13 farklı şehirde 60 BİLSEM öğretmeni ile yarı yapılandırılmış mülakat gerçekleştirilmiştir. M. Weber, P. Bourdieu, A. Giddens ve M. Castells’in görüşleri çerçevesinde ele alınan çalışmadan elde edilen en temel bulgular şunlardır: Baba öğrenim düzeyi ve anne-baba mesleği ile BİLSEM öğrencisi olmak arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. BİLSEM velilerinin öğrenim düzeyi ve mesleki statüsünün yüksek olduğu diğer veriler ile birlikte (aylık gelir, mülkiyet vb.) değerlendirildiğinde, BİLSEM öğrencisi ve velilerinin orta/orta-üst sınıfa ait belirgin bir kültürel sermayeye sahip oldukları ileri sürülebilir. BİLSEM öğrenci ve veli katılımcılarından elde edilen diğer bir bulgu ise katılımcıların yaklaşık %25’inin alt sınıfı temsil ettiğidir. Bu durum, BİLSEM’in yukarı yönlü (dikey) bir sosyal hareketliliğe imkân tanıdığına işaret etmektedir. Aynı zamanda BİLSEM hem kısıtlayıcı hem de imkân kılıcı yönüyle yapılaşma kuramını doğrularken; üstün yetenekli/zekâlı özne, aktif özne konumundaki bir proje kimliğini yansıtmaktadır. 14-18 yaş arası BİLSEM öğrencilerinin merkezi sınavlar, kurs, okul ve dershane gibi nedenlerle BİLSEM’e devam etme konusunda en sorunlu yaş grubu olduğu görülmüştür. Son olarak, üstün yetenekli/zekâlı öğrencilerin tanılanmasında ve tanımlanmasında sorunların hala devam ettiği saptanmıştır.