การสำรวจ ชี้บ่งอันตราย และการประเมินความเสี่ยงห้องปฏิบัติการชีววิทยา เพื่อยกระดับความปลอดภัย ในห้องปฏิบัติการตามมาตรฐาน ESPReL

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจ ชี้บ่งอันตราย ประเมินความเสี่ยง และยกระดับความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการชีววิทยา ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ให้สอดคล้องกับมาตรฐาน ESPReL โดยดำเนินการชี้บ่งอันตรายด้วย ESPReL Checklist ครอบคลุม 9 กิจกรรม รวมทั้งสิ้น 26 รายการ และประเมินความเสี่ยงโดยใช้เมทริกซ์ความเสี่ยงซึ่งพิจารณาจากความเป็นไปได้ในการเกิดอันตรายและความรุนแรงของผลกระทบ นอกจากนี้ยังประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพจากการสัมผัสสารเคมีของบุคลากรห้องปฏิบัติการ 3 กลุ่ม ได้แก่ นักวิทยาศาสตร์ พนักงานวิทยาศาสตร์ และพนักงานห้องทดลอง ผลการศึกษาพบว่าความเสี่ยงที่ตรวจพบในห้องปฏิบัติการส่วนใหญ่อยู่ในระดับต่ำและระดับปานกลาง คิดเป็นร้อยละ 46.15 เท่ากันทั้งสองระดับ ขณะที่ความเสี่ยงระดับสูงพบเพียงร้อยละ 7.70 โดยอันตรายที่จัดอยู่ในระดับความเสี่ยงสูงมี 2 รายการ ได้แก่ การเก็บและการใช้งานสารเคมีหมดอายุ และการใช้ปลั๊กพ่วงร่วมกับครุภัณฑ์ไฟฟ้าอย่างไม่เหมาะสม แม้ความเสี่ยงดังกล่าวจะอยู่ในระดับที่สามารถยอมรับได้ แต่จำเป็นต้องมีมาตรการป้องกันและลดความเสี่ยงก่อนเริ่มปฏิบัติงาน และต้องดำเนินการแก้ไขอย่างเร่งด่วนในกรณีที่กิจกรรมดังกล่าวกำลังดำเนินอยู่ ความเสี่ยงระดับปานกลางส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการจัดการสารเคมีและลักษณะทางกายภาพของห้องปฏิบัติการ ขณะที่ความเสี่ยงระดับต่ำส่วนใหญ่มาจากการไม่ปฏิบัติตามหลักความปลอดภัยของบุคลากร ส่วนการประเมินความเสี่ยงด้านสุขภาพพบว่านักวิทยาศาสตร์และพนักงานวิทยาศาสตร์มีความเสี่ยงจากการสัมผัสสารเคมีอยู่ในระดับปานกลาง โดยมีค่าความเสี่ยงรวม (Risk = Severity × Exposure) เท่ากับ 7.39 และ 7.52 ตามลำดับ ในขณะที่พนักงานห้องทดลองมีค่าความเสี่ยงรวมเท่ากับ 2.83 ซึ่งจัดอยู่ในระดับต่ำ เนื่องจากมีระยะเวลาการสัมผัสสารเคมีอันตรายน้อยกว่า ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการจัดการความเสี่ยงอย่างเป็นระบบทั้งด้านจัดการสารเคมี การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานของห้องปฏิบัติการ และการเสริมสร้างความรู้ด้านความปลอดภัยแก่บุคลากร เพื่อให้ห้องปฏิบัติการชีววิทยามีความปลอดภัยและสอดคล้องกับมาตรฐาน ESPReL อย่างยั่งยืน