Selanik Vak’ası’nın Ortaya Çıkışı ve Tepkiler (1876)

Helen adında bir Bulgar kızı ihtida etmek amacıyla 5 Mayıs 1876’da Avrethisarı’ndan köy imamı, bir Arap kadın ve annesiyle birlikte Selanik’e gitmek üzere yola çıkmıştır. 6 Mayıs 1876’da Selanik istasyonuna gelen Helen resmi işlemlerini yapmak üzere hükümet konağına gitmek isterken, Selanik’teki Amerikan Konsolosunun da kışkırtmasıyla harekete geçen Rum ve Bulgar gruplar tarafından feracesi ve yaşmağı yırtılarak kaçırılmıştır. Bunun üzerine olayı protesto etmek isteyen Müslümanlardan oluşan kalabalık bir grup önce hükümet konağının önünde toplanmış ve daha sonra Selim Paşa Camiinin önüne gelmiştir. Burada bir tahrik sonucunda Fransız Konsolos Jules Moulin ile Alman Konsolos Eric Abbott kalabalığın saldırısını uğrayarak linç edilmiştir. Bu nedenle Fransa, Almanya, Rusya, Avusturya ve İtalya oldukça sert bir tutum takınarak hemen savaş gemilerini Selanik Limanı’na göndermişler ve Osmanlı Devleti’yle ilişkilerini askıya almışlardır. Böylece makalenin konusu uluslararası bir krize dönüşen Selanik Vak’ası’nın nasıl gerçekleştiğini, olayın ardından başta konsolosları öldürülen Fransa ve Almanya’nın ilk tutumları olmak üzere diğer batılı devletlerin tepkilerini, çaresiz kalan Osmanlı Devleti’nin nasıl mahkeme kurduğunu ve olayla ilgisi olanları nasıl cezalandırdığını, Osmanlı Devleti’nin dış baskılardan kurtulmak için öldürülen Fransa ve Almanya Konsoloslarının geride kalan ailelerine ne kadar tazminat ödediğini ve bu vak’anın bastırılması sırasında emeği geçenlere hangi taltifleri verdiğini çoğunlukla Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nden edindiğimiz belgeler olmak üzere diğer kaynaklardan da faydalanarak ortaya koymaktır.